بررسی گورآوندهای دوره ساسانی شمال ایران (ظروف فلزی) حاصل از کاوش های علمی باستان شناسی
بررسی گورآوندهای دوره ساسانی شمال ایران (ظروف فلزی) حاصل از کاوش های علمی باستان شناسی

سهیل احمدی واستانی؛ جبرئیل نوکنده؛ مصطفی ده پهلوان

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 08 آذر 1401

https://doi.org/10.22059/jarcs.2022.337911.143082

چکیده
  فاصله زمانی بین قرن سوم تا ششم میلادی (دوره ساسانی) ازنظر باستان‌شناسی و بررسی تحولات و دگرگونی‌های فرهنگی فلات ایران از اهمیت بسیار برخوردار است. در این دوره ساخت و استفاده از اشیای فلزی، خصوصاً فلزات ...  بیشتر
معنا بخشی سنت تدفینی تهی گور درشرق ایران: مطالعه ویژه محوطه‌های شهرسوخته، شهداد(خبیص) و خنامان
معنا بخشی سنت تدفینی تهی گور درشرق ایران: مطالعه ویژه محوطه‌های شهرسوخته، شهداد(خبیص) و خنامان

حسن باصفا؛ محمدصادق داوری؛ Nasir Eskandari

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 دی 1401

https://doi.org/10.22059/jarcs.2023.342386.143111

چکیده
  شناخت شیوههای تدفین بازتابی از فرهنگ و عقاید بشری است که در دوران مفرغ با ظهور و رشد مراکز مهم شهری اهمیت ویژه‌ای پیدا می کند. علاوه بر آن در دوران مفرغ ارتباطات تجاری بسیار گسترده شده و سبب شکل گیری مفاهیم ...  بیشتر
تجارت دریایی ایران و چین در سده‌‌های یک تا ده هجری با تکیه بر سفال‌های مکشوفه از منطقه خلیج فارس
تجارت دریایی ایران و چین در سده‌‌های یک تا ده هجری با تکیه بر سفال‌های مکشوفه از منطقه خلیج فارس

طیبه رحیمی؛ حسن کریمیان؛ کاظم امیدی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 آذر 1402

https://doi.org/10.22059/jarcs.2023.364689.143229

چکیده
  سابقه ارتباط ساکنان سرزمین‌های ایران و چین و به مدت‌ها پیش از ظهور اسلام بر میگردد. به گواهی منابع مکتوب و مستندات باستان شناسانه، تجربه موفق ارتباطی دو سرزمین حتی متعاقب سقوط ساسانیان ادامه یافت. با ...  بیشتر
پژوهشی در آئین زرتشتی دوره ساسانی در سواحل خلیج فارس مطالعه موردی: مهر نویافته از بردستان، بندر دیر، استان بوشهر
پژوهشی در آئین زرتشتی دوره ساسانی در سواحل خلیج فارس مطالعه موردی: مهر نویافته از بردستان، بندر دیر، استان بوشهر

حسین توفیقیان؛ فریبا شریفیان؛ کتایون فکری پور

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 25 دی 1402

https://doi.org/10.22059/jarcs.2024.364329.143228

چکیده
  در دوره ساسانی به واسطه رونق دین زرتشت، بناهای مذهبی بصورت آتشکده‌های چهارتاقی ساخته می-شد. این آتشکده‌ها در برگیرنده فضاهای چهارتاقی گنبددار و گاها دارای رواق پیرامون بود که در بخش میانی بنا یک پایه ...  بیشتر
مقایسه تطبیقی ابزار نساجی و پارچه های باستان شناسی عصر مفرغ(شهر سوخته)، با نمونه های مشابه امروزی
مقایسه تطبیقی ابزار نساجی و پارچه های باستان شناسی عصر مفرغ(شهر سوخته)، با نمونه های مشابه امروزی

هاله هلالی اصفهانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 07 بهمن 1402

https://doi.org/10.22059/jarcs.2024.360834.143216

چکیده
  شهر سوخته با حجم انبوهی از داده های فرهنگی، از اهمیت و جایگاه ویژه ای نسبت به دیگر محوطه های هزاره سوم پیش از میلاد در فلات ایران برخوردار است؛ چراکه فراوانی آثار بدست آمده از آن، منابع مطالعاتی مناسبی ...  بیشتر
مطالعه و تحلیل دوره مس‌و‌ سنگ دشت مغان براساس داده‌های باستان‌شناختی یاتاق‌تپه‌سی
مطالعه و تحلیل دوره مس‌و‌ سنگ دشت مغان براساس داده‌های باستان‌شناختی یاتاق‌تپه‌سی

علی کریمی کیا؛ رضا رضالو؛ اکبر عابدی؛ اردشیر جوانمردزاده

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 08 بهمن 1402

https://doi.org/10.22059/jarcs.2021.319501.142989

چکیده
  رودخانه ارس و سایر رودهای منطقه مغان از لحاظ شکل‌گیری محوطه‌های پیش‌از تاریخی نقش مهمی‌ را ایفا کرده است. گرچه دشت مغان تاکنون از نظر فعالیت‌های باستان‌شناختی چندان مورد توجه نبوده است، درحالی که ...  بیشتر
کاتودولومینسانس میکروسکوپی و باریکه سینکروترون در شناسایی فن آوری و ساختار سلادن‌‌های بدست آمده از شهر گور
کاتودولومینسانس میکروسکوپی و باریکه سینکروترون در شناسایی فن آوری و ساختار سلادن‌‌های بدست آمده از شهر گور

مجید منتظر ظهوری؛ رمی شاپولی؛ سید محمد امین امامی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 بهمن 1402

https://doi.org/10.22059/jarcs.2024.363663.143227

چکیده
  کاربرد روشهای علمی بر پایه سنجش داده‌‌های رقومی و تحلیل تصاویر در مقیاس متفاوت جایگاه مناسبی را در مطالعات باستان‌‌شناسی ایجاد نموده است. استفاده از پرتوهای پرانرژی سینکروترون در راستای شناسایی ...  بیشتر
بازآفرینی حماسه در تاریخ؛ الگوبرداری بهرام چوبینه از روایت اسطوره آرش کمانگیر
بازآفرینی حماسه در تاریخ؛ الگوبرداری بهرام چوبینه از روایت اسطوره آرش کمانگیر

علی اکبر مسگر؛ سارا اخروی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 15 فروردین 1403

https://doi.org/10.22059/jarcs.2024.373773.143254

چکیده
  داده ها و گزارش های تاریخی این قابلیت را دارند تا با مفاد اساطیری و حماسی تطبیق و اینهمان شوند. پدید آمدن شرایط خاص در تاریخ و مشابهت آن با شرایط حماسی یا اساطیری منجر به بازآفرینی شخصیت های تاریخی با الگوهای ...  بیشتر
بررسی کوچکترین واحد پولی ساسانیان به همراه تحلیل نقوش و ضرابخانه‌های آن
بررسی کوچکترین واحد پولی ساسانیان به همراه تحلیل نقوش و ضرابخانه‌های آن

رضا شعبانی؛ حکیمه احمدی زاده شندی؛ جواد هروی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 29 خرداد 1403

https://doi.org/10.22059/jarcs.2024.371446.143249

چکیده
  در نظام مالی عصر ساسانی (651-224 م) علاوه بر دو واحد پولی دینار (طلا) و درهم (نقره)، واحد‌های کم‌ارزش‌تر دیگری نیز وجود داشت که این اوحاد کم‌ارزش حتی در بخش‌هایی از ایران نسبت به دو واحد پولی نامبرده در مبادلات ...  بیشتر
دره شام و مسئله تساهل مذهبی ایلخانان مغول در شمال غرب ایران (جلفا)
دره شام و مسئله تساهل مذهبی ایلخانان مغول در شمال غرب ایران (جلفا)

ثریا افشاری؛ لیلی نیاکان؛ بهروز عمرانی؛ محمد مرتضایی

دوره 16، شماره 1 ، بهمن 1402، ، صفحه 1-23

https://doi.org/10.22059/jarcs.2021.323475.143018

چکیده
  کمیت و کیفیت پژوهش ­های باستان­ شناسی دوران اسلامی نشان می ­دهد که مطالعات هدفمند و دامنه­ دار جهت شناسایی  آثار این دوره از منظر باستان­ شناسی دارای محدودیت مشهودی است و به همین دلیل دانش ...  بیشتر
بررسی باستان شناسی بخش شاهیوندِ شهرستان چگنی، استان لرستان
بررسی باستان شناسی بخش شاهیوندِ شهرستان چگنی، استان لرستان

محمد بهرامی

دوره 16، شماره 1 ، بهمن 1402، ، صفحه 25-51

https://doi.org/10.22059/jarcs.2023.357444.143193

چکیده
  شهرستان چگنی در نیمه غربی استان لرستان و حد فاصل شهرستان­ های خرم­آباد در شرق و کوهدشت در غرب قرار دارد. این شهرستان پیش از پژوهش حاضر دو فصل مورد بررسی و شناسایی قرار گرفته بود. در راستای تکمیل مطالعات ...  بیشتر
گونه‌شناسی و فناوری صنایع سنگی غار هوتو از دوران میان‌سنگی تا مس‌وسنگ: تأملی بر اقتصاد بو‌می‌ در تولید دست‌افزارهای سنگی در ناحیه کنار بوم دریای کاسپی
گونه‌شناسی و فناوری صنایع سنگی غار هوتو از دوران میان‌سنگی تا مس‌وسنگ: تأملی بر اقتصاد بو‌می‌ در تولید دست‌افزارهای سنگی در ناحیه کنار بوم دریای کاسپی

مژگان جایز؛ مجتبی صفری؛ ثنا قاسمی

دوره 16، شماره 1 ، بهمن 1402، ، صفحه 53-86

https://doi.org/10.22059/jarcs.2023.357605.143194

چکیده
  صنایع سنگی غارهای هوتو، کمربند، التپه و کمیشان، فراوان‌ترین یافته‌های حاصل از کاوش در این محوطه‌ها از دوران میان‎سنگی و نوسنگی هستند که با عنوان «میان‌سنگی کاسپی» شناخته می‌شوند. یکی از مهم‌ترین ...  بیشتر
معرفی و طبقه‌بندی ادوات سنگیِ دورۀ شوشان میانه محوطه تل چگاسفلا
معرفی و طبقه‌بندی ادوات سنگیِ دورۀ شوشان میانه محوطه تل چگاسفلا

عبدالوهاب دحدوح؛ عباس مقدم؛ Nasir Eskandari

دوره 16، شماره 1 ، بهمن 1402، ، صفحه 131-154

https://doi.org/10.22059/jarcs.2023.355732.143185

چکیده
  دورۀ شوشان میانه در جنوب‌غربی ایران دارای شاخصه­ های متعددی است که از مهم‌ترین آنها می­توان به توسعه کشاورزی و دامپروری، گسترش وسعت محوطه‌ها و افزایش تراکم جمعیت اشاره کرد. مادامی­ که کشاورزی ...  بیشتر
مطالعه مقدماتی گل مهرهای ساسانی موزه شاهرود
مطالعه مقدماتی گل مهرهای ساسانی موزه شاهرود

عبّاسعلی رضایی نیا

دوره 16، شماره 1 ، بهمن 1402، ، صفحه 155-183

https://doi.org/10.22059/jarcs.2024.359374.143208

چکیده
  مجموعه گل‌مهرهای دوره ساسانی موجود در مخزن موزه شاهرود، شامل 32 قطعه گل مهر است که در سال 1385 توقیف و به موزه شاهرود تحویل داده‌شد. این گل مهرها حاوی اطلاعات ارزشمندی است و مطالعه آنها به غنای دانش مهرشناسی ...  بیشتر
بررسی روشمند و تحلیل روند شکل گیری محوطه پارینه سنگی خانه سر 1 در شرق مازندران
بررسی روشمند و تحلیل روند شکل گیری محوطه پارینه سنگی خانه سر 1 در شرق مازندران

حسین رمضان پور؛ کمال الدین نیکنامی؛ سجاد علی بیگی

دوره 16، شماره 1 ، بهمن 1402، ، صفحه 185-205

https://doi.org/10.22059/jarcs.2021.322540.143010

چکیده
  محوطه خانه ­سر 1 رخساره­ای متشکل از نهشته ­های زمین‌شناختی پلیستوسن است که در 700 متری شرق غار کمیشان نکا قرار دارد. بر اساس روش نمونه ­برداری تصادفی روشمند، 4992 قطعه‌سنگ از این محوطه به دست آمد. ...  بیشتر
معرفی ساختار آب‌رسانی و چرخۀ آب در کاخ عالی قاپوی اصفهان
معرفی ساختار آب‌رسانی و چرخۀ آب در کاخ عالی قاپوی اصفهان

الهه روح الهی روح الهی؛ علی شجاعی اصفهانی؛ سعید قاسمی نژاد

دوره 16، شماره 1 ، بهمن 1402، ، صفحه 207-230

https://doi.org/10.22059/jarcs.2023.360435.143214

چکیده
  عمارت عالی ­قاپوی اصفهان از جمله بناهای فاخر ساخته‌شده در دورۀ صفوی (907- 1135 ﻫ.ق.) اگر نه به عنوان شاخص ­ترین بنا که از مشهورترین آن­ها به شمار می­ آید. عمارت کاخ از نمادهای معماری این دوران هرچند ...  بیشتر
تحلیل معناشناختی هنر صخره‌ای در روستا‌های معین‌آباد، دربر، هفتان و قله گندم کوه شهرستان تفرش
تحلیل معناشناختی هنر صخره‌ای در روستا‌های معین‌آباد، دربر، هفتان و قله گندم کوه شهرستان تفرش

مریم محبعلی؛ احمد علی یاری

دوره 16، شماره 1 ، بهمن 1402، ، صفحه 277-297

https://doi.org/10.22059/jarcs.2023.359699.143221

چکیده
  هنرمندان روزگار کهن با خطوط ساده بر مقصود هنری (سنگ) نگاره­هایی را ایجاد و  نشان و هویت خود را بر آن می­زدند. این هنر غیر صوری ما را تشویق می­کند تا با چشمی حساس‌تر به کاوش فرم‌های طبیعی سنگ­ها ...  بیشتر
زمین‌لرزه تاریخی 856 AD کومس: مروری بر مطالعات پارینه لرزه‌شناسی سامانه گسلی آستانه، البرز مرکزی
زمین‌لرزه تاریخی 856 AD کومس: مروری بر مطالعات پارینه لرزه‌شناسی سامانه گسلی آستانه، البرز مرکزی

حمید نظری؛ ژان فرانسوا ریتز؛ مگالی ریزا؛ رضا سلامتی؛ شنون ماهان؛ محمد علی شکری؛ ژان لوک میشلت؛ میشل مسلوت؛ محمد فروتن؛ شیرین زارعی

دوره 16، شماره 1 ، بهمن 1402، ، صفحه 299-328

https://doi.org/10.22059/jarcs.2023.358711.143202

چکیده
  گسل آستانه به‌طور کلاسیک به‌عنوان سرچشمه ویرانگرترین رخداد لرزه‌ای تاریخی در شمال خاوری ایران یعنی زمین‌لرزه 856 کومس با بزرگی تخمینی بین 4/7 تا 9/7 توصیف می­ شود. در این مقاله بر پایه نتایج به‌ دست‌ ...  بیشتر
Continuity of Saljuq Architecture in Iran, the Friday Mosque of Firdaus
Continuity of Saljuq Architecture in Iran, the Friday Mosque of Firdaus

Alireza Anisi

دوره 15، شماره 2 ، آذر 1402، ، صفحه 1-16

https://doi.org/10.22059/jarcs.2023.366630.143239

چکیده
  This paper examines in detail the little-known Friday Mosque (masjid-i jāmi‘) of Firdaus, located southwest of the Khurasan, which has had a key role in developing Saljuq architecture in the area. The original scheme of the mosque was unclear. The lofty īwān and two flanking dome chambers on the west (qibla) side of the courtyard are the central core ...  بیشتر
The Study of Mining and Metallurgy in the Central Part of Bam County Based on Archaeological Surveys and Historical Sources
The Study of Mining and Metallurgy in the Central Part of Bam County Based on Archaeological Surveys and Historical Sources

Nazanin Khojasteh behzadi؛ Farzad Mafi؛ Seyed mohammadamin Emami

دوره 15، شماره 2 ، آذر 1402، ، صفحه 57-73

https://doi.org/10.22059/jarcs.2023.358920.143203

چکیده
  The Kerman region stands out as one of the most significant mining areas globally, owing to its extensive and abundant mineral resources. Bam County, situated in the southeastern part of Kerman, has historically served as a crucial hub connecting the southeast of Iran with Sistan and Afghanistan, attributed to its distinctive geological and geomorphological characteristics. ...  بیشتر
Mineralogy and Elemental Analysis of Sasanian-Early Islamic Potsherds from the Jahangir Archaeological Monument in Ilam Based on Petrography, XRF, ICP, and TL Methods
Mineralogy and Elemental Analysis of Sasanian-Early Islamic Potsherds from the Jahangir Archaeological Monument in Ilam Based on Petrography, XRF, ICP, and TL Methods

Leila Khosravi؛ Milad Baghsheikhi

دوره 15، شماره 2 ، آذر 1402، ، صفحه 75-91

https://doi.org/10.22059/jarcs.2023.354447.143181

چکیده
  To date, no experimental investigations utilizing petrographic, XRF, ICP, or TL methodologies have been undertaken for the analysis of Sasanian and Early Islamic pottery in Western Iran. Consequently, the findings of this study are anticipated to contribute valuable insights into the pottery production processes prevalent during this historical period in Western ...  بیشتر
Archaeological Lnvestigation of Administrative Documents and Records within the Chalcolithic Societies of Northwestern Iran
Archaeological Lnvestigation of Administrative Documents and Records within the Chalcolithic Societies of Northwestern Iran

Reza Rezaloo؛ Ali Karimikiya؛ Akbar Abedi؛ Rouhollah Mohammadi

دوره 15، شماره 2 ، آذر 1402، ، صفحه 93-112

https://doi.org/10.22059/jarcs.2024.364958.143230

چکیده
  Analyzing administrative documents holds significant importance within the realms of archaeology and sociology, akin to the study of other archaeological evidence. These examinations play a pivotal role in reconstructing various systems, encompassing management, social dynamics, economic structures, and political frameworks. Delving into administrative management ...  بیشتر
Preliminary Study and Introduction of Recovered Armaments from Parthian Catacombs at Vestemin, Kiasar, Sari, Considering 2015, 2017, and 2018
Preliminary Study and Introduction of Recovered Armaments from Parthian Catacombs at Vestemin, Kiasar, Sari, Considering 2015, 2017, and 2018

Abdolmotaleb Sharifi Holaei؛ Bahman Firouzmandi Shirah Jini؛ kamal aldin Niknami

دوره 15، شماره 2 ، آذر 1402، ، صفحه 113-131

https://doi.org/10.22059/jarcs.2022.340656.143101

چکیده
  The contractor of the gas line transition from Damghan to Neka destroyed and recovered two tombs in 2014. The site is located 80 km south of Sari. Archaeological excavations led to discovering two historical cemeteries, settlements, and an Islamic castle and cemetery. Architectural remains and objects indicate historical catacomb burials. There are questions ...  بیشتر
Absolute (14C AMS) and Relative Chronologies of Barveh Tepe in the Upper Lesser Zab Basin and a Study of Painted Bronze Age Ceramics(Based on the Second Season Excavation)Season Excavation)
Absolute (14C AMS) and Relative Chronologies of Barveh Tepe in the Upper Lesser Zab Basin and a Study of Painted Bronze Age Ceramics(Based on the Second Season Excavation)Season Excavation)

Mahnaz Sharifi؛ Barbara Helwing

دوره 15، شماره 2 ، آذر 1402، ، صفحه 133-153

https://doi.org/10.22059/jarcs.2024.360950.143217

چکیده
  Excavations in Tepe Barveh were conducted with the aim to shed further light on the period of painted Bronze Age wares and to refine the existing chronology for the Lesser Zab Basin in the first half of the 3rd millennium BC. Thanks to its location in the upper valley of the Lesser Zab, the Barveh region served as a natural pathway for interaction between the ...  بیشتر
From Apavortene to Abivard: Feasibility and Identification of the Early Parthian City of Dara in Northeastern Iran
From Apavortene to Abivard: Feasibility and Identification of the Early Parthian City of Dara in Northeastern Iran

Seyed Mehdi Mousavinia؛ Hassan Nami

دوره 15، شماره 2 ، آذر 1402، ، صفحه 155-166

https://doi.org/10.22059/jarcs.2023.356117.143188

چکیده
  According to classical texts, Dara stands out as a significant city from the early Parthian era, situated on the eastern fringes of the Parthian Empire. Classical sources have documented this region under various names such as Apavortene, Zapaortenon, Partauticena, and Apauarcticena. Since the latter half of the nineteenth century, Iranologists have engaged in ...  بیشتر