نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• قادر ابراهیمی ¹
• سید روح اله محمدی ²

¹ دکترای باستان شناسی پیش از تاریخ دانشگاه محقق اردبیلی

² مسئول مرکز باستانشنا‌سی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل

چکیده

در حوزه مطالعات باستان‌ شناسی پیش از تاریخ ایران، شرق آذربایجان جزو مناطق کم شناخته شده و مهجوردر منطقه شمالغرب ایران محسوب می شود. با وجود پتانسیل و قابلیتهای زیست محیطی بالای این منطقه مع‌الاسف اندک پژوهشهای صورت گرفته نیز هنوز نتوانسته چهارچوبهای فرهنگی پیش از تاریخ این منطقه به درستی تبیین کرده باشد. کشف اتفاقی یک نمونه ظرف سفالین مربوط به دوران نوسنگی از قوشاتپه پارساباد، زمینه‌های انجام این پژوهش را به منظور مطالعه فرهنگ های نوسنگی دشت مغان مهیا ساخت. دیگر یافته‌ های جدید از دوران نوسنگی در این منطقه از جمله قوشاتپه مشگین شهر و بئی باغلی بیله‌ سوار و مطالعات تطبیقی این آثار با نمونه‌های مشابه در حوضه دریاچه ارومیه و دره رود ارس منجر به شناسایی فرهنگ جدیدی از دوره نوسنگی متاخر در شرق آذربایجان گردید. تاریخگذاری سنت سفالی قره‌ سو-دشت مغان نشان می دهد این فرهنگ در هزاره ششم پیش از میلاد نقش رابط بین فرهنگ های نوسنگی حوضه دریاچه ارومیه و قفقاز جنوبی را ایفا کرده است. تکنیک های سفالی، تزئینات و ساختار سفالهای فرهنگ نوسنگی قره‌ سو-دشت مغان تشابهات و همانندیهای قابل توجهی را با فرهنگ شولاوری-شومو تپه در قفقاز جنوبی و حاجی فیروز در حوضه دریاچه ارومیه آشکار ساخته است. پژوهش حاضر به عنوان گام نخست در معرفی و شناسایی فرهنگ نوسنگی مناطق شرقی آذربایجان ایران تحت عنوان فرهنگ قره سو-دشت مغان در دوره نوسنگی جدید است. بررسی یافته های فرهنگی از محوطه های نوسنگی این منطقه نشان می دهد که در این منطقه یک سنت سفالی رایج در دوران نوسنگی جدید معمول بوده است و این ویژگی های فرهنگی این منطقه را یه عنوان یک حوزه فرهنگی جدید در منطقه شمالغرب ایران معرفی می سازد.

کلیدواژه‌ها

• نوسنگی؛ قره سو_دشت مغان؛ پارساباد؛ قوشاتپه
• آذربایجان

موضوعات

• برای مشاهده مقالات مرتبط با موضوع، روی نام موضوع کلیک کنید.

عنوان مقاله [English]

Analysis of Neolithic Pottery Discovered from the Mughan Steppe within the Context of the Neolithic Culture of the Qarasu-Mughan Steppe (East Azerbaijan)

نویسندگان [English]

• Ghader Ebrahimi ¹
• Seyed Ruhollah Mohammadi ²

¹ ---

² ---

چکیده [English]

In the field of prehistoric archaeology studies in Iran, East Azerbaijan is considered one of the unknown, obscure, and neglected regions. Despite the high environmental potential and capabilities of this area, unfortunately, the few studies conducted have not yet been able to accurately define the prehistoric cultural frameworks of this region. The accidental discovery of a Neolithic pottery vessel from Qosha Tepe in Parsabad paved the way for carrying out this research aimed at studying Neolithic cultures of the Mo

ughan Steppe. Other new findings from the Neolithic era in this region, including Qosha Tepe in Mishkin and Bey Baghli in Bileh Savar, along with comparative studies of these artifacts with similar examples in the Urmia Lake basin and the Aras River valley, led to the identification of a new culture from the Late Neolithic period in East Azerbaijan. The dating of the Qarasu-Mughan pottery tradition indicates that this culture played a connecting role between the Neolithic cultures of the Urmia Lake basin and the Southern Caucasus in the sixth millennium BCE. The pottery techniques, decorations, and structure of the ceramics from the Qarasu-Mughan Neolithic culture reveal significant similarities and resemblances with the Shulaveri-Shomu culture in the Southern Caucasus and the Hajji Firuz culture in the Urmia Lake basin. This research serves as the first step in introducing and identifying the Neolithic culture of Eastern Azerbaijan, Iran, referred to as the Qarasu-Mughan culture during the New Neolithic period. Focus on cultural findings from Neolithic sites in this region shows that a common pottery tradition was common in this region during the Late Neolithic period, and these cultural characteristics introduce this region as a cultural zone in the northwestern region of Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

• Neolithic
• Qarasu-Mughan
• Parsabad
• Qosha Tepe
• Azarbaijan