الگوهای استقراری محوطه‌های عصر مفرغ حوضۀ اترک در شمال شرق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 تهران بزرگراه آل احمد دانشگاه تربیت مدرس- دانشکده علوم انسانی گروه باستانشناسی

2 موسسه مطالعات مدیترانه باستانی، ایتالیا، رم

3 گروه باستان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

منطقه خراسان از منظر باستان‌شناسی نسبت به دیگر مناطق ایران ناشناخته‌تر و در کنار کمبود اطلاعات در زمینه توالی گاهنگاری ، از الگوهای استقراری و پراکنش محوطه‌ها طی دوره‌های مختلف پیش از تاریخ در بخش‌های مختلف آن آگاهی چندانی در دسترس نیست. در این پژوهش 38 استقرار از بازۀ زمانی عصر مفرغ که طی یک دهه اخیر در قالب بررسی‌های باستان‌شناختی منطقه اترک بالا و میانی شناسایی شده، مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی انجام گرفته و برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و SPSS و روش‌های تحلیل همبستگی و خوشه‌بندی استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان ‌می‌دهد که با توجه به کمبود منابع آب در منطقه، دسترسی به منابع آب پایدار مهم‌ترین عامل در شکل‌گیری استقرارهای عصر مفرغ بوده است. همچنین بیشتر استقرارها طی عصر مفرغ قدیم تشکیل شده و با رسیدن به عصر مفرغ میانی و جدید با کاهشی در تعداد استقرارها مواجهیم.نتایج پژوهش نشان ‌می‌دهد که با توجه به کمبود منابع آب در منطقه، دسترسی به منابع آب پایدار مهم‌ترین عامل در شکل-گیری استقرارهای عصر مفرغ بوده است. همچنین بیشتر استقرارها طی عصر مفرغ قدیم تشکیل شده و با رسیدن به عصر مفرغ میانی و جدید با کاهشی در تعداد استقرارها مواجهیم.
واژگان کلیدی: اترک بالا و میانی، عصر مفرغ، الگوهای استقراری، تحلیل همبستگی.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Settlement patterns of the Bronze age sites of the Upper and Middle Atrak basin in the Northeast of Iran

نویسندگان [English]

  • Alireza Hejebri Nobari 1
  • Raffaelo Biscione 2
  • nesa judy 3
1 Tarbiat Modares University
2 CNR, Istituto di Studi sul Mediterraneo Antico (IsMa), Rome
3 archaeoligy, humaniti since, tarbiat modares
چکیده [English]

Bronze Age cultures are well known in the most part of Iran but Khorasan is an except and the data are rare and insufficient. Moreover, information about choronology, and distribution of sites during different periods of prehistoric times in different parts of them is very limited. In this research, 38 sites from the Bronze age period have been studied. These sites were identified in the form of archaeological surveys of the Upper and Middle Atrak during the last decade. This study was done using descriptive-analytic method. For data analysis, GIS and SPSS software, and Correlation and Cluster analysis methods were used. The results of this study indicate that due to the lack of water resources in the region, access to the constant water resources is the most important factor in shaping the Bronze age Settlemens. Most sites are also formed during the Early Bronze Age, and we are faced a decrease in the number of sites in the Middle and Late Bronze Age. The results of this study indicate that due to the lack of water resources in the region, access to the constant water resources is the most important factor in shaping the Bronze age Settlemens. Most sites are also formed during the Early Bronze Age, and we are faced a decrease in the number of sites in the Middle and Late Bronze Age.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Upper and Middle Atrak"؛ "Bronze age"؛ "Settlemen patterns"
  • "Cluster analysis "، "Correlation analysis"