پژوهشی در گاهنگاری و کارکرد قلعه گِلی کاج قم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو

2 دانشیار گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران

چکیده

محوطه قلعه گِلی کاج، واقع در 50 کیلومتری شمال‌شرقی شهر قم، با حدود هفت هکتار وسعت، یکی از مهمترین استقرارهای دوران تاریخی منطقه قم محسوب می‌شود که علی‌رغم اهمیت آن از منظر ویژگی‌های معماری، تاکنون به صورت جدی و هدفمند مورد مطالعه قرار نگرفته است. لذا، ابهامات بسیاری در خصوص عوامل موثر در شکل‌گیری، کاربری و تاریخ‌گذاری آن پابرجاست. پژوهش حاضر، با بهره‌گیری از بررسی میدانی و اسنادی در رهیافتی توصیفی – تحلیلی – تاریخی، به مطالعه این قلعه پرداخته است. بر اساس نتایج، عامل ارتباطی و قرارگیری قلعه گِلی در مسیر یکی از شاخه‌های فرعی جاده ابریشم (راه اصفهان به ری)، اصلی‌ترین علت شکل‌گیری این محوطه است. هسته اولیه قلعه در دوره اشکانی و به منظور تامین امنیت راه و کاروانیان ایجاد شده است. با رونق بازرگانی در دوره ساسانی و سلجوقی، این محوطه به یک شهرک آباد تبدیل گردید که قلعه گِلی قسمت ارگ آن را تشکیل می‌داده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A research on chronology and function of Qalʻeh Geli Kaj in Qom

نویسندگان [English]

  • rasoul ahmadi 1
  • Reza Mehrafarin 2
  • seyyed rasoul mousavi haji 2
1 student
2 Associate Proffesor in Mazandaran University
چکیده [English]

Qalʻeh Geli Kaj site, located in 50 kilometers northeast of Qom, is considered one of the most important settlements of the historical periods in Qom region that despite its important in terms of architectural features, so far it has not been studied seriously and purposefully. Therefore, there are many ambiguities about the effective factors in formation, usage and dating. The present research has studied this castle using a free and documental survey in a descriptive- analytical- historical approach. According to the results, the communication factor and the location of Ghaleh Geli on the way of one of the branches of Silk Road (the road of Isfahan to Rey), is the main reason of this site formation. The primary core of the castle has been established, during the Parthian period, to provide the security of the roads and the caravans. By prospering the trade in Sassanid and Seljuq periods, this site was converted to a settled town where Qalʻeh Geli has formed its citadel.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qom region
  • Qalʻeh Geli Kaj
  • Archaeological Survey
  • Sassanid- Parthian architecture
  • the road of Isfahan to Rey