.نتایج سالیابی ترمولومینسانس در بنای موسوم به ارک علیشاه در تبریز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مراغه

2 دکترای باستان شناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی

چکیده

چکیده
اشارات متون تاریخی به ایجاد "بزرگترین تاق آجری جهان اسلام" توسط تاج الدین علیشاه جیلانی وزیر دوره ایلخانی در قرن 8 ه.ق، همواره مورخان و محققان تاریخ معماری را بر آن داشته است تا در پی انتساب حجم آجریِ عظیم U شکل در مرکز بافت تاریخی تبریز به علیشاه، وزیر ایلخانی، این سازه U شکل را دهانة همان تاقی متصور شوند که اندکی پس از ساخت و به دلیل تعجیل در فرایند اجرا در دوره ایلخانی فرو ریخته است؛ در حالی که یافته‌های نوین پژوهشی راه‌گشای افق‌های نوینی پیرامون هویت معماری و کاربری بقایای امروزی منسوب به علیشاه میباشد. بر همین اساس، پرسمان اصلیِ پژوهش پیش‌رو، تعیین ارتباط معماری بنای مورد نظر با ساختمان ایجاد شده در در دورة ایلخانی خواهد بود. با فرض بر وجود دو فاز کاملاً متمایز معماری و با استفاده از تکنیک سالیابی به روش ترمولومینسانس، اختلافِ زمانی حداقل دو قرن در این سازه موجود بیانگر این واقعیت است که هیچ ارتباطی بین بقایای امروزی منسوب به مسجد علیشاه و تاق ایجاد شده در دوره ایلخانی وجود ندارد. مطابق با شواهد معماری، حجم آجری U شکل موجود، فاز ساختمانیِ متأخری است که بعدها در تکمیل و تبدیل کاربریِ بقایای معماری ساختمان قدیمی‌ترِ بخش شمالی به آن افزوده شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

.Termoluminescence Dating of Bricks from the so-called Arch of Ali-Shah

نویسندگان [English]

  • Fereshteh Pashaei Kamali 1
  • Amin Moradi 2
1 Faculty member of Maragheh Azad University Architechture and urban developement department, Maragheh Branch, Islamic Azad University, Maragheh, Iran
2 PhD in Archaeology Research Institute of Cultural Heritage
چکیده [English]

Abstract
The remarkable pointing of historic reports towards existence of the "Longest Ever Made Brick Vault" during the medieval Islamic ages known as Arch of Ali Shah (14th century), for most scholars conjures up image of a gigantic structure with compulsive attachment to the U-Shape brick monument in Tabriz, Northwest Iran. Even more worrying is the attribution of this controversial building to Ali Shah, the great vizier of Ilkhanid (In the 8th century) court, which this paved the way for the real identification of this structure to be fading. For a better understanding of the necessity of its appearance as well as to propose a relative chronology, termoluminescence dating (T.L) has been applied to achieve precise dates for the evolution of this building. What results suggest (512±20 and 514±27 AD), the U-Shape structure is built some two hundred years after Ilkhanid era following an arithmetical procedure. Hence, considering historic contexts and architectural evidences, it would be plausible to conclude that it was in use as an indispensable unit which was coupled with the demolished older building in north. Likewise, the U-Shape remains of the so-called Arch of Ali Shah represents an irrefutable younger phase, a purely different statement from Ilkhanid architecture.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ilkhanid Architecture
  • Arch of Ali Shah
  • Ark-e-Alishah
  • Termoluminescence Dating
  • Tabriz