تأثیر نقوش تزیینی دوره ساسانی بر تزیینات نگارهای گیاهی – اسلیمی مساجد شاخص دوره آل بویه: مورد مطالعاتی نگاره های مسجد جورجیر، مسجد جمع نائین و مسجد جامع زواره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشکاه آزاد اسلامی ورامین پیشوا، ورامین، تهران ایران

2 استادیار گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ازاد اسلامی واحد ورامین پیشوا، ورامین، تهران

چکیده

ایدئولوژی جوامع در شکل گیری آرایه های هنری تاثیر بسزایی دارند. در هنر اسلامی نقوش گیاهی از جایگاه ویژه ای برخوردارند و بخش اعظمی از تزئینات هنر اسلامی را به خود اختصاص داده اند. باور به تقدس و اساطیری بودن این نقوش از جمله باورهایی است که در اندیشه ایرانیان از دیر باز قابل مشاهده بوده و پس از اسلام نیز در پیوند با حکمت اسلامی تداوم می یابد. با به قدرت رسیدن آل بویه در کنار اندیشه های اسلامی - شیعی، شاهد رشد و شکوفایی اندیشه های ساسانی در هنر این دوره هستیم. آثار هنری که در این بستر شکل گرفته اند، بازتاب عقاید فرهنگ دوران قبل از خود هستند که در قالب نمادین در آمده‌اند. عناصر شناختی شکل دهنده به این بینشها با روش نگاره شناسی و مطالعه همزمان اجتماعی قابل شناسایی است. پرسش اصلی پژوهش در مورد چیستی و چرایی شباهت‌ها و تمایزات فنی-بصری نگاره‌های گیاهی در هنر آل بویه با هنر قبل از خود می‌باشد. هدف از این پژوهش بررسی و بازنمایی نمادهای ایرانی در پیدایش نقوش و زمینه کاربرد آن‌ها در هنر اسلامی است که به صورت توصیفی- تحلیلی با رویکرد نشانه شناسی به بررسی روند شکل گیری نقوش اسلیمی پرداخته است. نتایج نشان می دهد نقوش به کار رفته در تزئینات مساجد شاخص آل بویه بن مایه هنر ساسانی دارند و شاهد نگرش و عقاید ایرانی در شکل گیری نگاره های گیاهی- اسلیمی این مساجد هستیم. همراه با این تأثیر پذیری و شکل گیری فرهنگ اسلامی نقوش جدیدی توسط هنرمندان مسلمان خلق می شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Influence of Ornamental motifs of the Sassanid period on the ornamentation of the Vegetable-Islamic painting of the mosques of AlBuyeh: Case studies of the paintings of Georgiere Mosque, Nain Mosque, and Zawarrah Mosque

نویسندگان [English]

  • hamidreza jansooz 1
  • Bita Sodaei 2
1 Ph. D Student, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Varamin Pishva Branch, Varamin, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Archaeology, Faculty of Humanities, Islamic Azad University Varamon Pishva Branch, Varamin, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The ideology of societies has a great influence on the formation of decorations. Vegetable motifs have a special place in Islamic art and they have a large part of the ornamentation. Most of these motifs have symbolic meanings in religious places. Ancient Iranian considered these motifs to be mythological and sacred. these motifs have continued in the Islamic period. Al-Bouyeh's rise to power alongside Islamic-Shiite ideas witnesses the rise and fall of Sassanian thought in the art of this period. The cognitive elements that form these insights can be identified by using the iconology method and social studies in research at the same time. The purpose of this research is to study and represent Iranian symbols in the emergence of motifs and their application in Islamic art. The purpose of this study is to investigate and represent Iranian symbols in the emergence of motifs and their application in Islamic art. Descriptive-analytic with a semiotic approach has examined the process of the formation of Islamic motifs. The results indicate that the motifs used in the ornamentation of the Islamic period in Al-Bouwyeh mosques are influenced by the role of the Sassanid themes so that we can see Iranian attitudes and beliefs in the formation of Plant-Islamic paintings of these mosques. Along with this influence, the formation of Islamic culture has created abstract motifs by a Muslim artist.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Floral motifs"
  • "Sassanid art"
  • "َAl-Bouyeh"
  • "Arabesque"
  • "JorJir"
  • "Naein"
  • "Zavareh"