بررسی انواع تقارن و الگوهای تقارن در نقوش برجسته تمدن هیتیت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستان شناسی، دانشگاه تربیت مدرس

2 استاد گروه باستان‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

تقارن یک ابزار تحلیلی است که پیرامون شناخت روابط میان فرهنگی و مقایسۀ اشیاء هنری مورد استفاده قرارگرفته و از دهۀ 1900م. در علم باستان­ شناسی و با مطالعه بر سفال آغاز شده است. فرهنگ­ های متفاوت (ادوار تاریخی مختلف) اولویت­ ها و سلایق تقارنی متفاوتی دارند. تغییر فرهنگ در تغییر اولویت­ های تقارن و یا حضور نوع جدید الگوی تقارن منعکس می­ شود. هدف از این پژوهش، مطالعۀ تغییر و یا استمرار فرهنگ در ادوار تاریخی تمدن هیتیت بر اساس الگوی تقارن است. پژوهش حاضر با روش مبتنی بر مطالعۀ منابع مکتوب و بررسی مجسمه‌سازی و نقوش برجسته تمدن هیتیت با رویکرد ریاضی الگوی تقارن نشان می ­دهد که نخستین نشانه‌های به­ کارگیری تقارن در هنر نقش ­برجسته این تمدن، در دورۀ پادشاهی بزرگ هیتیت بوده است. در این دوره شاهد حضور انواع تقارن انتقالی، دورانی، بازتابی و دوطرفه در نقوش هستیم که به نظر می ­رسد کاملاً آگاهانه، غیر تصادفی و باهدف مشخصی به‌کار رفته‌اند. حضور نوع جدید الگوی تقارن در دورۀ هیتیت جدید احتمالاً نتیجۀ تغییر فرهنگ به­ دلایل تغییر شرایط زیست­ محیطی و یا الگوی استقراری است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Study of Symmetrical Motifs and Patterns in the Hittite Bas-Reliefs

نویسندگان [English]

  • nushin kabutary 1
  • Alireza Hejebri Nobari 2
1 Ph. D Candidate, Department of Archaeology, University of Tarbiat Modares
2 Professor, Department of Archaeology, University of Tarbiat Modares
چکیده [English]

Symmetry is an analytical tool, used in recognition of intercultural relations as well as artistic objects comparison. It was first appeared in archaeological research since 1900’s by studying the patterns that were depicted on the potteries. Various cultures (different historical periods) have various symmetry tastes. Some kinds of cultural changes are reflected in changes in symmetry preferences and/or in the presence of a new type of symmetrical pattern. The purpose of this research is to study the transformation or continuity of culture in historical periods of Hittite civilization based on the symmetrical pattern. The present research, based on the study of the written sources and the study of sculpture and bas-reliefs of the Hittite civilization regarding the mathematical nature of the symmetrical pattern, shows that the first signs of the use of symmetry in the art of this civilization have been introduced during the Great Hittite kingdom. In this period, there were various kinds of translation, Bi-lateral, Reflection, and Rotation symmetries in motifs, which seem to be rendered consciously, non-random and with a specific purposes. The presence of a new type of symmetry pattern during the Neo-Hittite period is likely to be as the result of a change in environment or the settlement pattern.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Symmetry
  • Cognition
  • Bas-Relief Art
  • Hittite Civilization
  • Cultural Change
دارک، کن (1379)، مبانی نظری باستان­شناسی، ترجمۀ کامیار عبدی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
فیضی، نسیم، وحدتی­نسب، حامد (1394)، "کاربرد تقارن در مطالعه فرهنگ و باستان­شناسی"، جستارهای باستان­شناسی ایران پیش از اسلام، شماره 1، صص 5-17.
Abū- Assaf, A. 1990. Der temple von Ain Dara.Mainz, Philipp von Zabern.
Akkermans, P.M.M.G., Schwartz, G. M. 2003. The archaeology of Syria from complex hunter-gathers to early urban societies (c.16000-300 B.C). UK, Cambridge University Press.
Akurgal, E. 1987. Anadolu uygarliklari. Istanbul, Net Turistik Yayinlar.
Akurgal, E.  2001. The Hattian and Hittite civilizations. Ankara, Republic of Turkey Ministry of Culture.
Albenda, P. 1992. Symmetry in the art of the Assyrian empire. In: D. Charpin and F. Joannes, (eds.), la Circulation des Biens, des Personnes et des Idees dans le Proche-Orient ancien, Series 358: 297-309.
Brandmūller, J., Hrouda, B., Wickede, A.V. 1986. Symmetry in archaeology. Comp. & Maths. With Appls 12 B (3/4): 783-787.
Bryce, T. 2012. The world of the Neo-Hittite kingdoms: A political and military history. New York, Oxford University Press.
Collins, B. J. 2007.The Hittites and their world. Atlanta, Society of Archaeology and Biblical Studies.
Darga, A.M. 1992. Hittite sanatı. Istanbul, Akbank.
Gilibert, A. 2011. Syro-Hittite monumental art and the archaeology of performance: The stone Reliefs at Carchamish and Zincirli in the earlier first millennium BCE. Germany, Deutsche National Ibliothek.
Günaydın, K. 2004. Karkamış in the first millennium B.C, sculpture and propaganda, Master Thesis, Department of Archaeology and History of Art, Bilkent University.
Hann, M.A. 2003a. Conceptual developments in the analysis of patterns, Part one, The Identification of fundamental geometrical elements. Textile Journal: 32-43.
Hann, M.A. 2003b. Conceptual developments in the analysis of patterns, Part two, The Application of the principles of symmetry. Textile Journal: 44-49.
Hann, M.A., Thomas, B.G. 2007. Beyond the bilateral- symmetry in two-dimensional design. International Association of Societies of Design Research: 1-15.
Hann, M. 2013. Symbol pattern & symmetry, The cultural significance of structure. London. New Delhi. New York. Sydney, Bloomsbury.
Harmanşah, Ō. 2007. Upright stones and building narratives: Formation of a shared architectural practice in the ancient Near East. In: J. Cheng and M.H. Feldman, (eds.), Culture and History Of the ancient Near East,Series 26: 69-99.
Mackay, A.L. 1986. But what is symmetry?. Comp. & Maths. with Appls 12B (1/2): 19-20.
Mielke, D.P. 2011. Hittite cities: looking for a concept. In: H. Genz and D.P. Mielke, (eds.), Colloquia Antiqua 2: 153-194.
Nossov, K.S. 2008. Hittite fortifications c.1650-700 BC. Great Britain, Osprey Publishing Ltd.
Ōkse, A.T. 2011. Open-air sanctuaries of the Hittites. In: H. Genz and D.P. Mielke, (eds.), Colloquia Antiqua 2: 219-240.
Sagona, A., Zimansky, P. 2009. Ancient Turkey. London and New York, Routledge.
 
Stevens, P.S. 1980. Handbook of regular patterns, an introduction to symmetry in two Dimensions. Cambridge, Mass., The MIT Press.
Thomas, B.G., Hann, M.A. 2007. Patterns in the plane and beyond, symmetry in two and three Dimensions. University of Leeds.
Washburn, D.K. 1977. A symmetry analysis of upper Gila area ceramic design. Cambridge (Mass.), Harvard University. Peabody Museum of Archaeology and Ethnology.
Washburn, D.K. Crowe, D.W. 1988. Symmetries of culture, theory and practice of plane pattern Analysis. Seattle and London, University of Washington Press.
Washburn, D.K. Crowe, D.W. Ahlstrom, R.V.N. 2010. A symmetry analysis of design Structure, 1000 years of continuity and change in Puebloan ceramic design. American Antiquity 75 (4): 743-772.
Wenzel, J. 2002. Hititler ve Hitit imparatorluğu, 1000 tanrılı halk/ Die Hethiter und Ihr Reich Das Volk Der 1000 Gōtter. Deutschland, Kunst-und Ausstellungshalle der Bundesrepublik Deu. 
Wilhelm, G. 1989. The Hurrians. Warminster- England, Aris & Phillips.
Winter, I.J. 2010. On art in the ancient Near East, of the first millennium BCE. Leiden. Boston, Brill.
Yazıcı, Ç. 2013. The Hittite capital Hattuşa, Alacahōyūk and Shapinuwa, a journey to the Hittite world in Hattusa, Alacahōyūk, Shapinuwa, Eskiyapar, Hūseyindede, Pazarlı and the Museums of Boğazkōy, Alacahōyūk and Çorum. Istanbul, Uranus.
Zimansky, P. 2002. The Hittites at Ain Dara.In: K.A. Yener and H.A. Hoffner JR. (eds.), Recent Developments in Hittite Archaeology and History, Papers in memory of Hans G. Güterbock: 177-191.