نتایج مقدماتی مطالعات پتروگرافی سفال‌های باکون الف در فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری باستان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی علوم و تحقیقات، تهران

2 دانشیار مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی(سمت)

3 استادیار پژوهشکده باستان شناسی، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری

چکیده

منطقه فارس به‌عنوان یک حوضه آبریز درون جاری با داشتن فراوانی نسبی هرزاب‌ها و رودهای دائمی، بخصوص رود کر و سیوند از گذشته تاکنون استقرارگاه­های متعددی را به وجود آورده و مطالعات آن در دوره باکون نیز اهمیت خاصی دارد. نویافته‌های این پروژه شامل مجموعه‌ای از سفالینه‌ها و سایر یافته‌های باستان‌شناختی ازجمله اثر مهرگلی و ژتون است که طی یک بررسی در منطق فارس از 62  محوطه یافت شده است. از بین این آثار 44 نمونه سفالی از 15 محوطه باکون الف به همراه 5 قطعه سفال از کاوش‌های مهروموم‌های 1932 و 1937 توسط لانگسدورف، مک کان و اشمیت، جهت انجام مطالعات پتروگرافی در نظر گرفته شد. شاخص‌ترین چیزی که در این آزمایش‌ها به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که ترکیب مشابه در تمام سفال‌ها ناشی از منشأ یکسان نمونه‌ها از درون حوزه مورد پژوهش هستند. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Preliminary Report on the Petrographic Analysis of Bakun A Potteries of Fars Province

نویسندگان [English]

  • Maryam Maani 1
  • MohammadReza Saeedi Harsini 2
  • ahmad chaychi 3
1 Ph. D Candidate, Department of Archaeology, Islamic Azad University, Science and Research Centre
2 Associate Professor, Human Sciences Research and Development Center (SAMT)
3 Assistant Professor, Iranian Center for Archaeological Research
چکیده [English]

The Fars Region, as an internal watershed with several permanent rivers and waste water streams especially Kor and Sivand Rivers, had created many types of settlements. For this reason, many studies have been performed on this region during Bakun period. New findings of this research include a set of pottery pieces and other archaeological findings such as clay stump and tokens which were unearthed from 62 areas of Fars Region. Among these traces, 44 types of pottery pieces which were obtained from 15 sites of” Bakun A “era along with 5 pieces of pottery which were obtained from the excavations performed by Longsdourf and McCown & Smith in 1932 and 1937, respectively. From Pasargad Pottery Bank some pottery sherds were selected for performing petrographical studies. The most significant finding of these experiments suggested a similar composition and consequently origin of all samples from the under study region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fars Region
  • Bakun A Period
  • Petrography
  • Compositional Analysis
  • Settlement Pattern
امامی، سید محمدامین، پروین سلیمانی و مریم اکبری فرد (1394)، مقایسهوبررسیساختارظروفسنگمرمرمنطقۀجیرفتوشهرسوخته  براساس مطالعاتآزمایشگاهیXRD-XRF وپتروگرافی، مجله علمی-پژوهشی مطالعات باستان‌شناسی، سال هفتم، شماره 2، شماره پیاپی 12، صص 1- 12.
درویش‌زاده،علی(1370) زمین‌شناسی ایران، تهران، نشر دانش امروز.
زیدی، محسن (1387) الگویاستقراریونوسان‌هایجمعیتیفرهنگ‌هایپیش‌ازتاریختادوراناسلامیدردره‌هایحوضهرودکر،شمالغربفارس )براساستحلیلموادبه‌دست‌آمدهازبررسیباستان‌شناختیسال 1374)، مجله باستان‌شناسی و تاریخ، سال بیست و یکم، شماره 2، شماره پیاپی 42و 43: 5-31.
عسگری چاوردی، علیرضا، پتیری، کامرون و سیدین، مژگان (1393)، پژوهش‌های باستان‌شناسی تل اسپید فارس، دانشگاه هنر شیراز، چاپ اول.
علیزاده، عباس (1383) منشأ نهادهای حکومتی در پیش‌ازتاریخ فارس: تل باکون، کوچ‌نشینی باستان و تشکیل حکومت‌های اولیه، ترجمه کورش روستایی، تهران: سازمان میراث فرهنگی و گردشگری: بنیاد پژوهشی پارسه- پاسارگاد.
مطیعی، همایون (1372) زمین‌شناسی ایران ـ چینه‌شناسی زاگرس، انتشارات سازمان زمین‌شناسی کشور، چاپ اول.
هژبری نوبری، علیرضا و دیگران (1391)، توسعه فرهنگی جوامع شمال فارس در دوره باکون: تپه مهرعلی، مجله علمی-پژوهشی مطالعات باستان‌شناسی، سال چهارم، شماره 2، شماره پیاپی 6، صص 83- 101.
هول، فرانک (1381) باستان‌شناسی دوران روستانشینی، باستان‌شناسی غرب ایران، به کوشش فرانک هول، ترجمه زهرا باستی، تهران، سمت، صص 50-133.
Alden, J. R., 1979. Regional economic organization in Banesh period Iran, Ph. D. Dissertation, Department of Archaeology, University of Michigan, Ann Arbor.
Alizadeh, A., 2003. Some observations based on the nomadic character of Fars prehistoric cultural development, in: Miller, N.F. and Abdi, K. (eds.), Yeki bud, yeki nabud: essays on the archaeology of Iran in Honor of William M. Sumner, The Cotsen Institute of Archaeology. Los Angeles: University of California pp. 83-97.
Langsdorff, A., and McCown, D. E., 1942. Tall-i-Bakun A: season of 1932, Oriental Institute Publications, LIX. University of Chicago Press, Chicago.
Reedy, C. L., 2008. Thin-section petrography of stone and ceramic cultural materials, Archetype Publications, London.
Sumner, W.M., 1981. The development of an urban settlement system in the Kur River Basin, Iran. Paper presented at the joint U.S.S.R. Academy ofscience, National Academy of Science Exchange Program on Central Asia.
Sumner, W.M., 1994. The evolution of tribal society in the Southern Zagros Mountains, Iran, in: Stein, G., and Rothman, M. S., (eds.), chiefdoms and early states in the Near East: the organizational dynamics of complexity, 18, Prehistory Press, Monographs in World Archaeology, Madison, pp. 47-65.
 .........................  2006. The origins of state organizations in prehistoric highland Fars, Southern Iran: excavations at Tall-e Bakun, Oriental Institute Publications, Volume 128, Chicago.