تحلیل نقش و فرم سفال‌های تپه اسماعیل‌آباد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستان شناسی دانشگاه هنر اصفهان

2 استاد گروه باستان شناسی دانشگاه تهران

چکیده

با توجه به وضعیت لایه‌‌های تپه اسماعیل‌آباد و فرا‌گیری سفال افق چشمه‌علی و شناسایی طبقات استقراری با معماری مشخص، همچنین طول مدت استقرار و تداوم این فرهنگ در تپه،  مهمترین و دقیق‌‌ترین اطلاعات را در اختیار می‌گذارد که با داده‌های  حاصل  از آن  می توان روند تغییرات و  تحولات فن آورانه، هنری، اجتماعی، اقتصادی  و باورهای آیینی را بررسی و مطالعه نمود. هدف این است که سنجیده شود در یک محوطه باستانی با ویژگی‌های تپه اسماعیل‌آباد روند  تغییر، تحول، رشد و بالندگی فرهنگ از لایه فرهنگی اول تا آخرین لایه  براساس داده‌ها  بویژه سفال‌ها چقدر قابل سنجش است. دگرگونی‌های سفال که بخشی از آن بر اثر تطور و رشد درونی فرهنگ در طول زمان به وجود می‌آید و بخش دیگر به علت پیوند‌های فرهنگی و اقتصادی با جوامع دور و نزدیک پدیدار می‌شود. در این مقاله تمام سعی و تلاش برای شناخت این  تغییرات تحولات درونی سفال و سیر دقیق آن شده است. در تحلیل‌های آماری نقوش، فرم،  با استفاده از پایگاه داده‌ها کامپیوتری مشخص شد که ظروف سفالی تپه اسماعیل‌آباد  یک  سیر تکاملی را طی کرده‌اند. در طبقات میانی همانند پیشرفت و تغییرات ملموس معماری از یک دوره درخشان  تولید سفال و شکوفایی هنری نیز برخودار بوده‌اند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing Tepe Ismailabad Pottery Motifs and Forms

نویسندگان [English]

  • Ahmad Aliyari 1
  • Hassan talaee 2
1 Research Assistant, Institute of Archaeology,University of Tehran,
2 Department of Archaeology, University of Tehran
چکیده [English]

Considering Tepe Ismailabad and Cheshmeali sequences, identifying the architectural levels as well as the length of continuation of this culture in the mound, provides the most accurate information on the changes and the technological, artistic, social, economic and ritual developments which took place in the area. The goal is to measure the process of transformation on the basis of pottery data The alteration of pottery, partly due to the evolution and inner growth of cultural developments over time, and the other part comes about due to cultural and economic links with distant and nearer societies. In this article, every effort has been made to understand these changes in the evolution of the pottery and its exact course. In the statistical analyzes of the motifs, the form, using computer databases, revealed that the pots of Tepe Ismailabad had undergone an evolutionary process. In the middle classes, like the progress and tangible architectural changes, there has also been a period of splendid production of pottery and artistic flourishing

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pottery-Archaeology
  • Computer Science
  • Databases
  • Tepe Ismailabad
  • Cheshmeali
  • Chronological Sequences
حاکمی، علی(1328). حفاری در اسماعیل آباد  ساوجبلاغ، آثار و اشیاء چهار هزار سال قبل از میلاد سالنامهکشورایران، سال چهاردهم .
سرلک سیامک ، معجزاتی فریبا(1386)."اسماعیل‌آباد و گاه نگاری فلات مرکزی ایران" سازمان میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری کشور،نامه پژوهشگاه ، ص 34-15.
طلایی،  حسن . علی‌یاری، احمد(1385).  "تحلیل ساختار و الگوهای طراحی نقوش حیوانی سفال‌های چشمه علی و سیلکIII در شمال مرکزی ایران" مجله علمی پژوهشی در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، شماره 2-180 دوره 57 ،ص. 46-25
طلایی، حسن (1378)."نویافته‌های معماری پیش از تاریخ از تپه اسماعیل‌آباد "مجموعه مقالات کنگره تاریخ معماری شهر سازی ایران ،جلد 5 ،سازمان میراث فرهنگی کشور.
 طلایی، حسن. علی یاری، احمد. ذوقی، یاسمن(1388). "بررسی فناوری سفالگری هزاره پنجم ق.م با استفاده از روش‌های آزمایشگاهی XRD  XRF در شمال مرکزی ایران "  مطالعات باستان‌شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران . شماره نخست، صص 84-65 .
طلایی، حسن(1390)."هشت هزار سال سفال ایران"سمت.
کاظمپور عصمتی، پروین(1375) .تجزیه و تحلیل نگاره انسان بر سفال‌های پیش از تاریخ ایران .پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس. استاد راهنما دکتر حسن طلایی.
معجزاتی، فریبا(1389). طبقه بندی و گونه شناسی مجموعه ظروف سفالین اسماعیل‌آباد در موزه ملی ایران. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز.
ملک شهمیرزادی، صادق(1382)." ایران در پیش از تاریخ باستان‌شناسی ایران از آغاز تا سپیده دم شهرنشینی "تهران،سازمان میراث فرهنگی.
ملک شهمیرزادی، صادق(1374). » گاهنگاری پیش از تاریخ فلات مرکزی ایران « دوران نوسنگی تا آغاز شهر نشینی  مجلهباستانشناسیوتاریخ سال نهم . شماره دوم شماره پیاپی 18 و 1374 ص 2-18.
نگهبان، عزت الله(1356). »حفاری دشت قزوین: فصل‌های 1350 و 1356 « مجله مارلیک، نشریه مؤسسه و گروه باستان‌شناسی، ضمیمه مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران شماره 2، دیماه 1356 .
ورجاوند، پرویز. (1349). سرزمین قزوین. انجمن آثار ملی.
 
Brown, B., 1962. Excavation at Shahryar, Iran, Archaeology XV: 27-31.
Brown, B., 1976. Kara Tepe, Oxford Shire, London.
Maleki, Y., 1968. Art and animal motifs among the ceramists of the region of Tehran, Archaeologia Viva, 1: 43-57.
Talai, H., 1983. Stratigraphical sequence and architectural remains at Ismailabad, the Central Plateau of Iran, AMI 16: 57 - 68.
Talai, H., 2000. A new painted pottery assemblage at Ismailabad; a late Neolithic site in the Central Plateau of Iran, Documenta Praehistorica XXVII, 7th NeolIthic Seminar, The Processes of Neolithisation in Eurasia, Ljubljana 22 - 27 May, 2000, 251-257.