همسنجی سالیابی نسبی فلوئور، اورانیوم، و نیتروژن (FUN) با سالیابی مطلق رادیوکربن در محیط های نمکی بر اساس مطالعه نمونه استخوان های مردان نمکی معدن چهرآباد زنجان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه باستان سنجی دانشگاه هنر اسلامی تبریز

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد باستان سنجی دانشگاه هنر اسلامی تبریز

چکیده

سال‌یابی یافته‌هایی همانند استخوان امکان بررسی تقدم و تأخر یا هم‌زمانی گونه‌های مختلف انسانی کشف شده در یک محل مشخص را فراهم می­کند. در این پژوهش نیز نمونه استخوان­های اجساد شماره دو، سه و پنج مومیایی­های مردان نمکی معدن چهرآباد زنجان که قبلاً با روش رادیو کربن تاریخ­گذاری مطلق شده­ بودند بر اساس سال‌یابی نسبی فلوئور، اورانیوم، و نیتروژن (FUN)، تاریخ‌گذاری شدند. مبنای این روش سالیابی بر این اصل استوار است که هرچه استخوان عناصر فلوئور و اورانیوم را بیشتر جذب کند سن قدیمی‌تری داشته و هر چه میزان نیتروژن آن بیشتر باشد استخوان سن کمتری خواهد داشت. نتایج به‌دست‌آمده نشان دادند که ابتدا جسد شماره پنج، سپس جسد شماره سه، و در انتها نیز جسد شماره دو دفن شده است که این ترتیب زمانی تدفین توسط اندازه‌گیری‌های قبلی سال‌یابی کربن 14 تائید می‌شوند. در مرحله‌ی بعد، نرمال بودن توزیع داده­ها با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS بررسی شده، و بر اساس رگرسیون خطی، نمودار لُجستیک، آزمون تی و آنالیز واریانس (ANOVA) مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. نتایج این پژوهش صحت و دقت بالای آزمون سال‌یابی FUN در محوطه­های باستانی و همخوانی مناسب آن با روش سال‌یابی رادیو کربن را، در محیط‌هایی که نمونه‌ها به‌خوبی محافظت‌شده‌اند نشان می­دهد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison of FUN relative dating with radiocarbon dating in saline environments on the basis of the study of mommies found in Chehrabad salt mine

نویسندگان [English]

  • Masoud Bagherzadeh Kasiri 1
  • biston alizade 2
1 Tabriz Islamic Art University
چکیده [English]

In this research, the bone samples of mommies no. 2, 3, and 5 of Chehrabad salt mine, Zanjan, which have been dated previously by radiocarbon dating method, were dated by fluorine, uranium, and nitrogen (FUN) relative dating method. To identify and measure fluorine, uranium and nitrogen in the samples, UV-Vis spectrophotometer, ICP-MS, and, CHNS and Kjeldahl analytical methods were respectively used. It was cleared that mommy no. 5 was the first one buried, then mommy no. 3, and finally mommy no. 2, where this order is in good agreement with the one obtained previously by radiocarbon absolute dating method. In the next step, the normalization of the data distribution was investigated by SPSS statistical software, and, linear regression, logistic graph, student’s t-test, and analysis of variance (ANOVA) were used to analyze the results obtained. The results showed that the results of FUN analysis have direct relationship with radiocarbon dating results. This study showed the high precision and accuracy of FUN relative dating method in archaeological sites, and its good agreement with radiocarbon dating in well-preserved archaeological environments.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bones dating
  • Chehr Abad salt mine
  • FUN dating
  • Mummies bones
  • Relative dating
بحرالعلومی شاپورآبادی، فرانک. 1372. روش­های سال‌یابی در باستان‌شناسی. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی، تهران.
هاشمی زرج آباد، حسن. 1383. تکنیک‌های تاریخ‌گذاری در باستان‌شناسی. ادبیات و علوم انسانی (دانشگاه بیرجند). شماره 4، 274-237.
نیکنامی، کمال‌الدین. 1387. روش‌های تحلیل کمّی در پژوهش‌های باستان‌شناسی. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی، تهران.
Analytical Methods Committee, 2006. Accred Qual Assur: Evaluation of analytical instrumentation, Part XIX: CHNS elemental analysers, Springer.
Chlubek, D., Nocen, I., Dabkowska, E., Zyluk, B., Machoy, Z., Kwiatkowska, B. 1996. Fluoride accumulation in human skulls in relation to chronological age, Fluoride 29 (3): 131-134.
Fearon, W.A. 1920. A modified kjeldahl method for the estimation of nitrogen. Dublin Journal of Medical Science 1: 28-32.
Goksu, H.Y., Oberhofer, M., Regulla, D. 1991. Scientific dating methods. Kluwer Academic Publishers,250-255.
Grupe, G., 1988. Impact of the choice of bone samples on trace element data in excavated human skeletons, Journal of Archaeological Science 15: 123-129
Hedges, R.E.M., Millard, A.R., 1995. Bones and groundwater: towards the modelling of diagenetic processes, Journal of Archaeological Science 22(2): 155-164.
Jarvis, D.R., 1997. Nitrogen levels in long bones from coffin burials interred for periods of 26–90 years,Forensic Science International 85(3): 199-208.
Persson, J. 2008. A recent review of the classical method with improvements developed by FOSS, in: Handbook for Kjeldahl Digestion, FOSS, DK-3400 Hilleroed, Denmark.
Pollard, A.M., Brothwell, D.R., Aali, A., Buckley, S., Fazeli, H., Hadian Dehkordi, M., Holden,
T., Jones, A.K.G., Shokouhi, J.J., Vatandoust, R., Wilson, A.S., 2008. Below the salt: a preliminary study of the dating and biology of five salt-preserved bodies from Zanjan Province, Iran, Iran 46: 135-150.
Reiche, I., Favre-Quattropani, L., Vignaud, C., Bocherens, H., Charlet, L., Menu, M., 2003. A multi-analytical study of bone diagenesis: the Neolithic site of Bercy (Paris, France). Measurement Science and Technology 14 (9): 1608.
Renfrew, C., Bahn, P. 2008. Archaeology: theories, methods and practice (5th ed.), Thames and Hudson Ltd;
Schurr, M.R., Gregory, D.A., 2002. Fluoride dating of faunal materials by Ion-Selective Electrode: high resolution relative dating at an early agricultural period site in the Tucson Basin, American Antiquity 67: 281-299.
Thompson, M., 2008. AMC technical briefs: CHNS elemental analysers, Analytical Methods Committee: AMCTB No. 29.
Tomassettil, M., Federico, M., Campanella, L., Alfredo, C., 2014. Archaeometric classification of ancient human fossil bones, with particular attention to their carbonate content, using chemometrics, thermogravimetry and ICP emission, Chemistry Central Journal 8: 26-34.
Turner-Walker, G., 2007. The chemical and microbial degradation of bones and teeth, in: Pinhasi, R., Mays, S., (eds.), Advances in human palaeopathology, John Wiley & Sons, Ltd, Chichester, UK, 3-29.
Woittiez, J.R.W., Das, H.A., 1980. Determination of calcium, phosphorus and fluorine in bone by instrumental fast neutron activation analysis, Journal of Radioanalytical Chemistry: Physical Methods Section 59 (1): 213-219.
Worbel, G., 2007. Issues related to determining burial chronology by fluoride analysis of bone from the Maya archaeological site of Chau hiix, Archaeometry 49(4): 699-711.