تبیین و گاهنگاری فرهنگ‌های هزاره‌ی اول ق.‌م در شهرستان نیر اردبیل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه مدیریت جهانگردی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

این تحقیق بر اساس داده­های باستان­شناسی قلعه بوینی یوغون انجام شده است. در این قلعه، سه فصل کاوش از سال 1385  لغایت 1387 انجام گرفت و آثار ارزشمندی از دوره­ی مفرغ میانی تا دوره­ی صفویه کشف شد. در این مقاله سعی خواهد شد تا ضمن ارائه مختصر فرآیند کاوش در ترانشه A کارگاه1، چگونگی ظهور ظروف منقوش هزاره­ی اول ق.م را بر اساس لایه­نگاری محوطه  تثبیت نموده و سپس نحوه­ی گسترش این ظروف (سبک اردبیل) و چگونگی ارتباط آن با ظروف مثلثی­حسنلوی­III را مورد تحلیل و مقایسه قرار دهد. طبق یافته­های این تحقیق با اینکه هنوز برخی از فرم­ها و جنس سفال­های منطقه استمرار فرهنگی عصرآهن­III را به­خصوص در لایـه­های پایین نشـان می­دهـند ولـی اکـثر نمونه­های سـفالی تغییرات تدریجی را نشان می­دهند که احتمالا به لحاظ زمانی بیانگر اواخر دوره­ی هخامنشی تا اوایل اشکانی است.

کلیدواژه‌ها


استروناخ، دیوید (1379)، پاسارگاد: گزارش‌های حفاری از 1961-1963، ترجمه حمید خطیب‌شهیدی، تهران؟، میراث فرهنگی.

آذرنوش، مسعود (1386)، «گزارش کاوش­های لایه­شناختی تپه هگمتانه، همدان»،  گزارش­های باستان­شناسی 7، مجموعه مقالات نهمین گرد همایی سالانه باستان شناسی ایران، پژوهشکده باستان‌شناسی، جلد اول،صص 19-60.

پورفرج، اکبر ( 1378)، گزارش مقدماتی سومین فصل کاوش قلعه بوینی یوغون، پژوهشکده باستان­شناسی.        

ــــــــــــ ( 1385)، گزارش مقدماتی اولین فصل کاوش قلعه بوینی یوغون، پژوهشکده باستان­شناسی.

ــــــــــــ ( 1386)، گزارش مقدماتی دومین فصل کاوش قلعه بوینی یوغون، پژوهشکده باستان­شناسی.

ــــــــــــ (1385)، بازنگری عصر آهن شمال غرب ایران، مطالعه موردی: محوطه شهریری اردبیل و قلاع اقماری، رساله دکتری، استاد راهنما: دکتر علیرضا هژبری نوبری، دانشگاه تربیت مدرس.

چایچی امیرخیز، احمد (1376)، گزارش گمانه­زنی تپه آناهیتای سرعین، پژوهشکده باستان­شناسی.

خطیب شهیدی، حمید (1383)، «پژوهش­های جدید در حسنلو و بازنگری لایه­های فوقانی آن»، پژوهشکده باستان­شناسی، مجموعه مقالات همایش بین­المللی باستان­شناسی ایران: حوزه شمال­ غرب،صص71-80.

فیض­خواه، محمد (1383)، «ظروف مثلثی»، گزارش­های باستان­شناسی، شماره 3، پژوهشکده باستان­شناسی.

قندگر، جواد، ح.اسماعیلی،م. رحمت‌پور (1383)، «کاوش‌های باستان‌شناختی قلعه اژدهاک هشترود»، پژوهشکده باستان شناسی، مجموعه مقالات همایش بین­المللی باستان شناسی ایران: حوزه شمال­ غرب، صص193-228.

لوین، لوییس.د ( 1381)، عصر آهن، در باستان­شناسی غرب ایران، به کوشش فرانک هول، تهران، سمت.

هرینک، ارنی (1376)، سفال ایران در دوران اشکانی، ترجمه­ی حمیده چوبک، تهران، سازمان میراث فرهنگی.

Burney, C., 1962. Excavations at Yanik Tepe, Azerbaijan, 1961: Second Preliminary Report, Iraq 24: 134-52.

Dyson. R.H., 1965. Problems of Protohistoric Iran As Seen from Hasnlu, JNES, 24:193-217.

Dyson. R.H., 1999a., Triangle-Festoon Ware Reconsidered, Iranica Antiqua. XXXIV:11-144

Dyson. R.H. 1999b. The Achaemenid Painted Pottery of Hasanlu IIIA, Anatolian Study, 49:101-110.

Ingraham, M.L., Summers,G., 1979. Stelae and Settlements in the Meshkin Shahr Plain, North Eastern Azerbaijan, Iran, AMI, 12:67-102.

Kleiss.W., 1973, Qal,eh Zohak in Azerbaijan, AMI, 6: 163-188.

Ristvet, L., H., Gopnik, V., Bakhshaliyev, H., Lau, S., Ashurov, and R., Bryant, 2012. On the Edge of Empire: 2008 and 2009 Excavations at Oğlanqala, Azerbaijan, American Journal of Archaeology (2) 116: 321–62.

Stronach, D., 1974. Achamaenid Village I at Susa and Persian Migration to Fars,Iraq,Vol. XXXIV, Pls.L-LV.