نگاهی تحلیلی به باستان‌شناسی و جایگاه آن در ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری گروه باستان شناسی دانشگاه تهران

چکیده

حدود یک ونیم قرن پیش، چیزی به‌نام یا با مضمون باستانشناسی، در ایران وجود قابل ملاحظه‌ای نداشت امّا اکنون دارد. این شاخه از علوم انسانی، به عنوان یکی از پیامدهای نفوذ سیاسی اقتصادی جهان غرب در ایران ظاهر شد و پس از طی فراز و نشیب‌هایی، به وضعیت امروزی خود رسید؛ یعنی اکنون، باستانشناسی در سطوح مختلف جامع? ایران جایگاه خاصّی دارد. اما این یک سخن کلّی است، و اگر بر چشم‌انداز عمومی باستان‌شناسی در ایران نظر کنیم، ضرورت نقد را قویاً درک خواهیم کرد؛ که خود امری طبیعی است. از نظر رابطه با باستان‌شناسی و تلقی از این کلمه یا رشته و حرفه، امروزه چند سطح فرهنگی را می‌توان در ایران از هم تمیز داد: عام? مردم که بدن? اصلی جامعه را تشکیل می‌دهند؛ اقشار تحصیلکرده ولی غیر باستان‌شناس؛ سیاستمداران و ارباب رسانه، به ویژه رادیو و تلویزیون که نمایندگی نظام سیاسی را به عهده دارند، و بالاخره جامع? باستان‌شناسی ایران؛ شامل دانشجویان و اساتید باستان‌شناسی در دانشگاهها و افراد شاغل در این رشته. با توجه به شرایط عمومی فرهنگی، اجتماعی و تاریخی در ایران، پیش‌بینی می‌شود جایگاه باستان‌شناسی در بین این چهار قشر، واجد تفاوتها و تشابهات خاصی باشد که آگاهی از آنها می‌تواند برای باستان‌شناسان ایرانی و جامع? باستان‌شناسی ایران مفید، و در عین حال، هشداردهنده باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analytical Look at Archaeology and Its Place in Iran

نویسندگان [English]

  • Simā Yadollāhi 1
  • Abbās Yalveh’i 2
چکیده [English]

Almost a century and a half ago, the name or concept of archeology was not commonly known in Iran. As a branch of human sciences, archeology emerged in Iran as a consequence of the political-economic influence of the West, and reached its present condition after many vicissitudes; presently, therefore, archeology has penetrated into diverse levels of the Iranian society. This, however, is a very general statement; by a survey on the overall outlook of archeology in Iran, it is very much noticed that there is the need for a criticism, which is by itself something natural. Concerning the definitions given to archeology as a word, a field, or a craft, several cultural layers can be distinguished at the present time: common people who constitute the major corpus of the society; educated people who are not archeologists; politicians and lords of media, mainly those of the radio and television who represent the political system, and finally the Iranian archeological society, which includes university professors and students and those working in the field. With a view to the general cultural, social and historical conditions in Iran, it is expected that there be differences and similarities among the above four classes in terms of their interpretation of archeology, awareness of which can be useful and serve as a source of warning for the Iranian archeology and the archeological society of Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • different social layers
  • Iranian archeology
  • Media
  • Problems
  • strategies and solutions
  • Theoretical Foundations