تحول ساختار معماری برج‌های خاموشی از دورة ساسانی تا سده‌های متأخر اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه باستان شناسی، دانشگاه نیشابور

چکیده

یکی از سنت‌های تدفینی در آئین زردشتی دفن مردگان در برج‌های خاموشی است. نمونة عینی این شیوة تدفین از دورة ساسانی تا سده‌های متأخر اسلامی گزارش شده است. با اینکه این نمونه‌ها در ذیل عنوان واحد برج‌های خاموشی دسته بندی می‌شوند از منظر ویژگی‌های معماری تفاوت‌هایی بنیادین با یکدیگر دارند. در تحقیق حاضر تلاش می‌شود با استناد به متون نوشتاری و داده‌های باستان شناسی، ضمن تاریخ‌گذاری برج‌های خاموشی، تحولات شکلی این ساختارهای تدفینی از دورة ساسانی تا سده‌های متأخر اسلامی ارزیابی گردد. با این نگاه سه پرسش قابل طرح است: ۱) ساختار معماری برج‌های خاموشی از آغاز تا سده‌های متأخر اسلامی تا چه اندازه ادامه داشته و تا چه میزان تحول یافته است؟ ۲) چه عواملی در تحولات ایجاد شده در ساختار معماری برج‌های خاموشی موثر بوده است؟ ۳) آیا می‌توان با استناد به این تحولات، راجع به تاریخ ساخت این فضاهای تدفینی گمانه‌هایی نسبی ارائه نمود؟ به منظور پاسخ به پرسش‌های فوق از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای به همراه بررسی مقایسه‌ای مهمترین روش‌های گردآوری اطلاعات در تحقیق حاضر است. تحقیق حاضر نشان می‌دهد به رغم برخی وجوه اشتراک، برج‌های خاموشی از پنج الگوی متفاوت معماری تبعیت می‌کنند. تفاوت‌هایی که ریشة برخی از آنها را می‌توان به ۱) مهاجرت و تجمع زردشتیان در یزد و کرمان، ۲) مراودات زردشتیان ایران و هندوستان و ۳) اقدامات مانکجی در ایران نسبت داد. با بررسی متون تاریخی و ارزیابی تحولات شکلی برج‌های خاموشی، نمونه‌های عینی این سنت‌های تدفینی از دورة ساسانی تا سده‌های متأخر اسلامی قابل تاریخ‌گذاری است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evolution of Architectural Structure of Towers of Silence from Sasanid to Late Islamic Period

نویسنده [English]

  • Seyed Mehdi Mousavinia
Department of Archaeology, University of Neyshabur
چکیده [English]

One of Zoroastrian burial customs in Iran is burying the body into the towers of silence. Although all of these burial structures mentioned as the towers of silence (Dakhma), there are plenty of architectural structures, from the beginning to the Late Islamic period. This paper has tried to recommend some relative dating on towers of silence. Besides, the formal evolution of these burial structures has investigated from Sasanid to the Late Islamic period. Hence, there are some questions to answer. 1) How are the continuation and evolution of the architectural structure of towers of silence from the Sasanid to the Late Islamic period? 2) Which elements caused the evolution of the architectural structure of towers of silence? 3) Is it possible to find a relative dating about the date of construction of these burial structures based on the evolution of the architecture of towers of silence? For the answer to these questions, a descriptive-analytical method has used. This study will show towers of silence follow five different architecture methods. The quality of roof covering, the way of exposure, the divide of burial spaces, location of central well (sarāda), how to enter to xwaršēd nigerišn places, details of architectural structure and creation of some buildings related to burial are the most important towers of silence diversities factors. There is some reason for these diversities: 1) emigration of Zoroastrian communities to Yazd and Kerman, 2) cultural relation between Iran and India Zoroastrian communities, 3) Maneckji Limji Hataria activities in Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tower of Silence
  • Architecture
  • Burial
  • Xwaršēd Nigerišn
  • Sasanian period
  • Islamic period

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 اردیبهشت 1400
  • تاریخ دریافت: 20 اسفند 1399
  • تاریخ پذیرش: 01 اردیبهشت 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 01 اردیبهشت 1400