Village Period Cultivation of Faba Bean (Vicia faba L.) at Chega Sofla, Southwestern Iran: New evidence from the Southeastern Fertile Crescent

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، پژوهشکده باستان‌شناسی

چکیده
با وجود اهمیت باقلا (Vica faba L.) به‌عنوان یکی از کهن‌ترین لگوم‌های کشت‌شده در آسیای جنوب غربی، شواهد باستان‌گیاه‌شناسی مربوط به گسترش و کشت آن در لبة جنوب‌شرقی هلال حاصل‌خیز همچنان محدود است. این مقاله به‌ معرفی و تحلیل بقایای سوخته شدة باقلا، به‌دست آمده از چگاسفلا می‌پردازد. بقایای مذکور شامل هفت دانه (پنج‌ دانة کامل و دو شکسته) هستند که از یک فضای انبار غلات در کارگاه الف پشتة شرقی محوطه و در ساختمان سوختة آن به صورت برجا به‌دست آمده‌اند.

به‌منظور تعیین گاه‌نگاری، یکی از دانه‌های باقلا با روش تاریخ‌گذاری رادیوکربن شتاب‌دهنده (AMS14 C) مورد سنجش قرار گرفت که تاریخ کالیبره شدة ۶۴۸۶-۶۳۸۷ سال پیش‌از حال حاضر را نشان می‌دهد و کشت بالاقلا را در این محوطه به دورة روستا‌نشینی جدید (کالکولتیک) نسبت می‌دهد. شناسایی گونه‌ای و بررسی ریخت‌سنجی دانه‌ها با استفاده از میکروسکوپ استریو و مقایسه با داده‌های منتشرشده از محوطه‌های نوسنگی و پسا‌نوسنگی جنوب‌غرب آسیا انجام شد. نتایج نشان می‌دهد که دانه‌های باقلا در چگاسفلا از نوع کوچک‌دانه بوده و از نظر ابعاد کلی، کوچک‌تر از نمونه‌های گزارش شده از بسیاری از محوطه‌های هم‌زمان یا متاخر در مناطق مدیترانه‌ای و اروپایی است.

با توجه به تعداد محدود نمونه‌ها و ماهیت زغال‌شدة بقایا، این ویژگی‌های باید به عنوان مشاهداتی توصیفی و نه تبیینی در نظر گرفته شوند. با این حال، داده‌های ارائه شده شواهد مستقیمی از کشت باقلا در حاشیة جنوب شرقی هلال حاصل‌خیز در هزارة پنجم پیش‌ازمیلاد فراهم می‌کند و به درک بهتر از تنوع محصولات کشاورزی، راهبرد‌های ذخیره‌سازی و شدت‌یافتن اقتصاد کشاورزی در جنوب ایران پس از دورة نوسنگی کمک می‌کند.

کلیدواژه‌ها



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 19 بهمن 1404

  • تاریخ دریافت 16 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 18 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 19 بهمن 1404