با وجود اهمیت باقلا (Vica faba L.) بهعنوان یکی از کهنترین لگومهای کشتشده در آسیای جنوب غربی، شواهد باستانگیاهشناسی مربوط به گسترش و کشت آن در لبة جنوبشرقی هلال حاصلخیز همچنان محدود است. این مقاله به معرفی و تحلیل بقایای سوخته شدة باقلا، بهدست آمده از چگاسفلا میپردازد. بقایای مذکور شامل هفت دانه (پنج دانة کامل و دو شکسته) هستند که از یک فضای انبار غلات در کارگاه الف پشتة شرقی محوطه و در ساختمان سوختة آن به صورت برجا بهدست آمدهاند.
بهمنظور تعیین گاهنگاری، یکی از دانههای باقلا با روش تاریخگذاری رادیوکربن شتابدهنده (AMS14 C) مورد سنجش قرار گرفت که تاریخ کالیبره شدة ۶۴۸۶-۶۳۸۷ سال پیشاز حال حاضر را نشان میدهد و کشت بالاقلا را در این محوطه به دورة روستانشینی جدید (کالکولتیک) نسبت میدهد. شناسایی گونهای و بررسی ریختسنجی دانهها با استفاده از میکروسکوپ استریو و مقایسه با دادههای منتشرشده از محوطههای نوسنگی و پسانوسنگی جنوبغرب آسیا انجام شد. نتایج نشان میدهد که دانههای باقلا در چگاسفلا از نوع کوچکدانه بوده و از نظر ابعاد کلی، کوچکتر از نمونههای گزارش شده از بسیاری از محوطههای همزمان یا متاخر در مناطق مدیترانهای و اروپایی است.
با توجه به تعداد محدود نمونهها و ماهیت زغالشدة بقایا، این ویژگیهای باید به عنوان مشاهداتی توصیفی و نه تبیینی در نظر گرفته شوند. با این حال، دادههای ارائه شده شواهد مستقیمی از کشت باقلا در حاشیة جنوب شرقی هلال حاصلخیز در هزارة پنجم پیشازمیلاد فراهم میکند و به درک بهتر از تنوع محصولات کشاورزی، راهبردهای ذخیرهسازی و شدتیافتن اقتصاد کشاورزی در جنوب ایران پس از دورة نوسنگی کمک میکند.
مقدم,عباس . (1404). Village Period Cultivation of Faba Bean (Vicia faba L.) at Chega Sofla, Southwestern Iran: New evidence from the Southeastern Fertile Crescent. (e105925). مطالعات باستان شناسی, (), e105925 doi: 10.22059/jarcs.2026.409517.143397
MLA
مقدم,عباس . "Village Period Cultivation of Faba Bean (Vicia faba L.) at Chega Sofla, Southwestern Iran: New evidence from the Southeastern Fertile Crescent" .e105925 , مطالعات باستان شناسی, , , 1404, e105925. doi: 10.22059/jarcs.2026.409517.143397
HARVARD
مقدم عباس. (1404). 'Village Period Cultivation of Faba Bean (Vicia faba L.) at Chega Sofla, Southwestern Iran: New evidence from the Southeastern Fertile Crescent', مطالعات باستان شناسی, (), e105925. doi: 10.22059/jarcs.2026.409517.143397
CHICAGO
عباس مقدم, "Village Period Cultivation of Faba Bean (Vicia faba L.) at Chega Sofla, Southwestern Iran: New evidence from the Southeastern Fertile Crescent," مطالعات باستان شناسی, (1404): e105925, doi: 10.22059/jarcs.2026.409517.143397
VANCOUVER
مقدم عباس. Village Period Cultivation of Faba Bean (Vicia faba L.) at Chega Sofla, Southwestern Iran: New evidence from the Southeastern Fertile Crescent. باستان شناسی. 1404;():e105925. doi: 10.22059/jarcs.2026.409517.143397