بررسی الگوهای استقراری پیش از تاریخ دشت بهشهر مازندران با استفاده از تکنیک های سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه باستان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، ایران

3 استادیار پژوهشی مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی سمت

چکیده

با توجه به تأثیر عمیق شرایط زیستمحیطی در شکلگیری استقرارهای باستانی، مسأله اصلی در پژوهش حاضر، تحلیل الگوی فضایی سکونتگاه های باستانی در محدوده دشت بهشهر بوده که با بهره‌گیری از پردازش تصاویر ماهواره‌ای سنجش از دور (Sentinel 2)، توابع تحلیل مکانی در نرم افزار GIS و شیوه‌های رگرسیون چندمتغیره بررسی و تحلیل گردید. بدین ترتیب با ارزشگذاری هر یک از پارامترهای محیطی، میزان نقش آنها در شکلگیری این استقرارها در نرم افزارهای مربوطه ارزیابی گردید که همانظور که پیش بینی گردید نقش دسترسی به منابع آبی بیش از عوامل دیگر بوده است. با درجه بندی این عوامل در موقعیت مکانی، مطلوبیت سکونتگاه ها مشخص گردید و با استفاده از مدل پیش بینی الگوی پراکنش و شیوه های رگرسیون، مکان‌های مستعد استقرار نیز شناسایی گردید. همچنین ارتباطی منطقی در وسعت و نوع پراکندگی این استقرارها در دوره های مفرغ و عصر آهن مشاهده گردید که با استناد به کاوش های پراکنده باستان شناسی و یافته های آن و همین‌طور ریخت شناسی زمین و تأثیرات آنها بر چنین الگویی، مورد تحلیل قرار گرفت و به نقش موثر عوامل محیطی همچون نوسانات آب دریای خزر و جریان های سیلابی رودها و شیب زمین با استناد به نقشه ها و مدارک زمین شناسی و یافته های باستان شناسی اشاره گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating Prehistoric Settlement Patterns of Behshahr Plain in Mazandaran Using Remote Sensing Techniques and GIS

نویسندگان [English]

  • Meysam Miri Ahoodashti 1
  • Kamaleddin Niknami 2
  • Mohammad Reza Saeedi Hersini 3
1 Department of Archeology, Faculty of Humanities, University of Science and Research, Tehran, Iran
2 Department of Archeology, Faculty of Literature, Human Sciences, Faculty member of Tehran University,Tehran, Iran
3 Assistant Professor of Research Center for Human Sciences (Samt), Tehran, Iran
چکیده [English]

Considering the deep impact of environmental conditions on the formation of ancient settlements, the main issue in the present study is the analysis of the spatial pattern of ancient settlements located in the Behshahr plain, which were investigated and analyzed by processing of satellite images of remote sensing (Sentinel 2), Spatial analysis Algorithm, GIS and multivariate regression methods. Thus, each of the environmental parameters and their role in the formation of these settlements was evaluated in application, as predicted the role of access to water resources was more than other factors. By valuing these factors in the location, the desirability of the settlements was specified and the places within susceptible to Residence were identified by Forecast model and regression methods. Also, there was a relationship in the extent and distribution of sites in Transition from the Bronze Age to the Iron Age, which was analyzed by referring to the archaeological excavations and its findings, Geomorphology form of the earth and their effects on such a pattern and mentioned to the effective role of environmental factors such as fluctuations in the Caspian Sea and flood flows of the rivers and the slope of the earth, referring to maps and geological records and archaeological findings.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Remote Sensing
  • GIS
  • Behshahr plain
  • Bronze Age
  • Iron Age
  • Archaeology
  • تاریخ دریافت: 13 بهمن 1397
  • تاریخ بازنگری: 27 فروردین 1398
  • تاریخ پذیرش: 26 تیر 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 16 مهر 1401