پارینه سنگی میانی در دامنه های جنوبی کوهستان البرز: مجموعه غار و پناهگاه های صخره ای سُرهه، ساوجبلاغ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 موزه نئاندرتال آلمان

2 دانشگاه بوعلی همدان

3 عضو هیات علمی گروه باستان شناسی دانشکده هنر و معماری دانشگاه بوعلی سینا همدان ایران

4 دانشگاه کمبریج

چکیده

با اینکه عمده دانش ما در مورد دوران پارینه سنگی در فلات ایران از کوهستان زاگرس به دست آمده است، اما در سال های اخیر مطالعات پارینه سنگی در نقاط مختلف ایران از جمله جنوب کوهستان البرز و مرکز فلات ایران نیز داده های ارزشمند فراوانی از دوران پارینه سنگی به دست آمده است. نوشتار حاضر به معرفی اشکفت سُرهه در دامنه های جنوبی کوهستان البرز در دهستان برغان شهرستان ساوجبلاغ می‌پردازد. مجموعه سُرهه شامل هشت غار و پناهگاه صخره ایست که از نخستین پناهگاه از ضلع غربی در جنوب رودخانه سِنج ، دست افزارهای سنگی که بر اثر کاوش غیر مجاز در سطح پناهگاه پراکنده شده بود، به دست آمد. پژوهش حاضر از دو جنبه حائز اهمیت است؛ نخست با توجه به این که تاکنون محوطه‌ای مربوط به دوران پارینه سنگی در این منطقه شناسایی نشده است، سُرهه محوطه ای منحصر به فرد است. دوم این که مطالعه دقیق جغرافیای منطقه، ویژگی های زیستی غار سُرهه و دست افزار‌های این مجموعه پناهگاه با ویژگی‌های منحصر به فرد آن در منطقه‌ای کاملاً ناشناخته در دوران پارینه سنگی داده های ارزشمندی را در زمینه بازسازی استقرار و رفتارهای انسانی در دوره پارینه سنگی به خصوص پارینه سنگی میانی در این منطقه به دست می دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

New evidences of the Middle Palaeolithic occupation at Southern slopes of Alborz Mountains

نویسندگان [English]

  • Elham Ghasidian 1
  • Hamid Hariryan 2
  • abbas motarjem 3
  • Saman Heydari 4
1 مسوول بخش پارینه سنگی ایران، پروژه کریدور کاسپی
2 Bouali University of Hamedan
3 Academic member of department of archaeology art faculty buali sina university Hamadan Iran
4 University of Cambridge
چکیده [English]

Most of our knowledge on the Palaeolithic of the Iranian Plateau derives from a scientific focus on the area of the Zagros Mountains. In recent years, several Palaeolithic research projects have been conducted in different parts of Iran, including the southern piedmonts of the Alborz Mountains and the Central Iranian Plateau. The present paper is an introduction to the archaeological evidences of Palaeolithic occupation on the southern slopes of the Alborz Mountains. The Sorheh Cave is the first cave among a cluster of 8 caves and rock shelters located from west to east along the Senj River. The Middle Palaeolithic artefacts have been recovered from at least three looters’ pits in the centre of the rock shelter. Sorheh Cave is significant at least for two aspects: firstly, due to the fact that the southern slopes of the Alborz Mountains have not yet been identified for the Palaeolithic, the site provides unique data on the Iranian Plateau. Secondly, the location of the site, and the physiogeographic and lithic analyses of Sorheh are invaluable for the reconstruction of hominin behaviour and settlement patterns in this under-researched area. The detailed study of the site will provide valuable information on the climatic changes during MIS 5 to 3 through to the Holocene.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Middle Palaeolithic"
  • "Iranian Plateau"
  • "Alborz Mountains"
  • "Lithic Artefacts"
  • "rock shelter"
  • تاریخ دریافت: 17 تیر 1398
  • تاریخ بازنگری: 15 آبان 1398
  • تاریخ پذیرش: 11 مهر 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 11 مهر 1401