نقوش انسانی گچ‌بری‌های نویافته بیشاپور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار پژوهشکده باستان شناسی

چکیده

فعالیت‌های باستان‌شناسی دو دهة اخیر در بیشاپور منجربه آشکارشدن سازه‌های معماری، گچ‌بری‌ها، مهرها و دیگر آثار از این محوطة ارزش‌مند شده است. این شهر که از نخستین شهرها و پایتخت‌های ساسانی است خود دارای تاریخ شهرسازی مکتوب است. کاوش در این شهر از سال 1935 م، آغاز و هنوز هم فعالیت‌های باستان‌شناسانه در آن ادامه دارد. در حین فعالیت‌های باستان‌شناسی در بیشاپور چند قطعه معدود گچ‌بری با نقش انسانی پدیدار شد که همانند آن‌ها در دیگر محوطه‌های ساسانی تاکنون مشاهده و معرفی نشده‌اند، این قطعات بیشتر در فصل نهم کاوش‌های بیشاپور یافت شده و بیشتر متمرکز بر جنوب ایوان موزاییک و تالار چلیپا‌شکل شاه‌نشین است. ظاهراً تزئینات گچ‌بری یا به یکباره بر روی دیوارها کشیده می‌شده و سپس هنرمند با ابزاری شبیه لیسه نقوش مورد نظر خود را روی گچ‌ها ایجاد می‌کرده است و یا به‌صورت قالب‌گیری تهیه می‌شده و سپس درجای خود نصب می شده است. در این مقاله روش یافته‌اندوزی داده‌ها به دو شیوة میدانی و کتابخانه‌ای صورت گرفته است و کوشش شده است تا این یافته ها در بستر هنر گچ‌بری دورة ساسانی شهر تاریخی بیشاپور معرفی و تجزیه و تحلیل شود و نشان می‌دهد که هنر گچ‌بری ساسانی در ابتدای امر کاملاً وارث گذشته ایرانی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Human motifs of newly discovered Stuccos in Bishapour

نویسنده [English]

  • mosayeb amiri
Assistant Professor of Archaeological Research Institute
چکیده [English]

Archaeological activities of the recent two decades in Bishapour have led to reveal of architectural structures, plaster-moulding, seals and other objects from this valuable site. This city, which is one of the prior Sassanid cities and capitals, has its own documented historic urban planning. Excavations in the city have begun from 1935 and archeological activities are still continued.

During archeological activities in Bishapour, a few pieces of plaster-moulding with human motifs appeared, which have not observed and introduced like them, in other Sassanid areas so far. These pieces are mostly found in the ninth chapter of Bishapour excavations and are more focused on the south of the mosaic porch and the cross-shaped hall of the royal residence.

Apparently, the plaster-moulding embellishments were drawn on the walls all at once, and then the artist created her desired designs on the plasters with a tool like the relief drawknife or it was prepared in the form of molding and then installed in its place. In this paper, data collection method has been based on two paths: field and library study and try to analyze and introduce these findings in the context of the Sassanid period plaster-moulding art of the historic Bishapour. It shows that the Sassanid plaster-moulding art initially is completely inherited from the Iranian past.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sassanid
  • Stuccos
  • human motifs
  • Bishapour
  • Fars

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 06 بهمن 1400
  • تاریخ دریافت: 18 دی 1400
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1401
  • تاریخ پذیرش: 06 بهمن 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 06 بهمن 1400