چشم انداز تدفینی دشت مرودشت در دورۀ فراهخامنشی: بررسی یادمان‌های دستکند تدفینی در نیمۀ جنوب شرقی دشت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 باستان شناسی، دانشگاه تهران، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، تهران، ایران

2 عضو هیئت علمی دانشگاه تهران

چکیده

در امتداد کوهپایه‌های دشت مرودشت تعداد قابل توجهی از یادمان‌های دستکند تدفینی طی دوران هخامنشی تا اوایل دورۀ اسلامی شکل گرفته است. این آثار در اشکال مختلف ساخته شده و بجز مقابر سلطنتی و برخی نمونه‌های همراه با کتیبۀ پهلوی ساسانی، گاهنگاری بقیۀ یادمان‌ها مورد اختلاف نظر است. نگارنده با بررسی میدانی دشت مرودشت با هدف بررسی یادمان‌های قابل انتساب به دورۀ فراهخامنشی، علاوه بر توصیف دقیق ساختاری چنین نمونه‌هایی، تمامی شواهد گاهشناختی مورد استناد را به تفصیل مورد واکاوی قرار داده است. شواهد مورد استناد شامل: شیوه‌های ساختاری و شکل‌گیری فضایی، بررسی ابزار تراش، تزئینات، بررسی محدودۀ پیرامونی به شعاع حدود 1 کیلومتر به منظور قرار دادن یادمان‌ها در بافت باستان‌شناختی مرتبط، و همچنین کمک گرفتن از شیوۀ استدلال منفی به جای استدلال اثباتی بوده است؛ در این شیوه به منظور اثبات گاهنگاری فراهخامنشی برخی نمونه‌ها، به جای ارائۀ شواهد مثبت به نفع تاریخ فراهخامنشی به ذکر دلایلی می‌پردازیم که تاریخگذاری اثر به دورۀ هخامنشی و ساسانی را نفی می‌کند. این مقاله تنها به بررسی نیمۀ جنوب‌شرقی دشت یعنی کوهپایه‌های جنوبی و غربی کوه رحمت می پردازد و با تکمیل مطالعات، نتیجۀ بررسی در نیمۀ شمال شرقی دشت نیز منتشر خواهد شد. بر اساس این بررسی‌ها مجموعه‌های تدفینی تنگ زندان، آخور رستم، برزن شمالی و لانه طاووس به دورۀ فراهخامنشی تاریخگذاری شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Post-Achaemenid Funerary Landscape of Marvdasht Plain: A Survey of Rock-cut Memorial Burials in The southeastern half of the plain

نویسندگان [English]

  • Ehsan Ahmadinya 1
  • shahrokh razmjou 2
2 Faculty member of Tehran University, Department of Archaeology
چکیده [English]

Along the foothills of the Marvdasht plain, a significant number of rock-cut burial monuments have been made during the Achaemenid to early Islamic period. These burials are made in various forms which with the exception of the royal tombs and some samples with the Sassanid inscription, the chronology of the rest of the samples is in dispute. By performing the archaeological field survey With the aim of determination the funeral monuments attributable to the post-Achaemenid period, the author, in addition to accurately describing the structural description of such samples, has thoroughly analyzed all the cited chronological evidence. These cited Evidence are: Structural and spatial patterns, studying the stone-cutting tools, decorations, surveying the peripheral boundary within a radius of about 1 km in order to place the monuments in the relevant archaeological context, as well as assisting Negative reasoning Instead of Positive reasoning. In negative reasoning, In order to prove the chronology, instead of presenting positive evidence in favor of post-Achaemenid date, we present reasons that negate the Achaemenid and Sassanid dating. . This article deals only with the southeastern half of the plain, the southern and western foothills of Rahmat Mountain, and in another article we will address the northeast half of the plain. According to these surveys, Tang-e Zendan, Akhor-e Rostam, North Barzan, and Laneh Tavous, have been dated to the post-Achaemenid period.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Post-Achaemenid
  • troglodytic
  • Tang-e Zendan
  • Akhor-e Rostam
  • North Barzan
  • Laneh Tavous