بررسی وضعیت گاه‌نگاری عصر مفرغ شرق لرستان (مبتنی بر کاوش لایه‌نگاری تپه گریران الشتر)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستان شناسی دانشگاه بوعلی سینا

2 عضو هیات علمی گروه باستان شناسی دانشکده هنر دانشگاه بوعلی سینا همدان

3 دانشیار گروه باستان شناسی پیش از تاریخ، پژوهشکده باستان شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، تهران ، ایران.

چکیده

یکی از نواحی منطقه زاگرس مرکزی که کم‌ترین مطالعات گاه‌نگاری در ارتباط با دوره مفرغ در آن صورت گرفته، شرق لرستان است. مطالعات گاه‌نگاری مربوط به زاگرس مرکزی بیش از هر ناحیه دیگری، در حوضه رودخانه گاماسیاب در نهاوند و کنگاور متمرکز شده است. به منظور روشن نمودن وضعیت گاه‌نگاری شرق لرستان، در تپه گریران الشتر کاوش لایه‌نگاری توسط نگارندگان صورت گرفته است. کاوش‌های صورت گرفته در این محوطه نشان داده که سفال رایج در عصر مفرغ پس از دوره آغاز عیلامی، سفالی منقوش خوش و ساخت موسوم به گودین III است. این در حالی است، در حوضه رودخانه گاماسیاب دوره قدیم مفرغ با سفال یانیقی شناخته شده است. بر اساس کاوش صورت گرفته در تپه گریران، به نظر می‌رسد فرهنگ‌های رایج در عصر مفرغ لرستان بیش‌تر با نواحی غرب و جنوب لرستان در ارتباط بوده است. در این ناحیه سفال یانیقی مشاهده نشده یا به ندرت دیده شده است. در این پژوهش با توجه به یافته‌های به دست آمده از کاوش گریران گاه‌نگاری منطبق با واقعیت‌های فرهنگی منطقه تنظیم شده است. بر این اساس، دوره قدیم عصر مفرغ (اوایل تا اواسط هزاره سوم پ.م) در تپه گریران پس از دوره آغاز عیلامی بدون هیچ وقفه‌ای ادامه یافته است. در این دوره سفال موسوم به فاز‌های قدیم گودین III (که در گاه‌نگاری گودین مربوط به دوره میانی عصر مفرغ است) و سفال پلی‌کروم مفرغ قدیم رواج داشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Study of Chronological Statue Bronze Era in West of Lorestan (Based on Stratigraphy Excavation of Tepe Gariran in Aleshtar)

نویسندگان [English]

  • Mehdi Heydari 1
  • abbas Motarjem 2
  • Morteza Hessari 3
1 PHD Candidate University of Bu-Ali Sina
2 Associate Professor, Department Archaeology University of Bu-Ali
3 Associate Professor of Iranian Center for Archaeological Research, Research Institute of Cultural Heritage and Tourism Teheran, Iran.
چکیده [English]

One of the central Zagros area which has the least chronological studies due to Bronze era is West of Lorestan. The chronological studies in central Zagros are focused Gamasiab river basin in Nahavand and Kangavar more than any other areas. In order to clear the chronological statue of west of Lorestan, stratigraphic excavation was done in Tepe Gariran of Aleshtar by the writers. Tepe Gariran is in Aleshtar plain (Aleshtar plain is central part of Aleshtar county) and in North of Lorestan province. These excavations in the area showed that the popular ceramic in Bronze era after Uruk period is painted ware in Godin III. Meanwhile in Gamasiab river basin, the Early Bronze era is recognized by Kora – Arax ware. Based on excavations in Tepe Gariran, it seems that the popular cultures in Lorestan Bronze era are more about the West and South of Lorestan. It was not seen Kora – Arax ware in the area or rarely seen. In this study, considered to the findings of Tepe Gariran excavations, the chronology is adapted to the area culture facts. Accordingly the Early Bronze era in Tepe Gariran with no interruption was continued after Uruk period. In this period the ceramic of Godin III:6 and Godin III:5 was popular.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bronze era
  • Chronology
  • Tepe Gariran
  • West of Lorestan
  • East Central Zagros

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 24 خرداد 1400
  • تاریخ دریافت: 06 اسفند 1397
  • تاریخ بازنگری: 26 فروردین 1398
  • تاریخ پذیرش: 24 خرداد 1400