جایگاه ارزش و ارزش‌شناسی در رویکردهای گذشته‌ی حفاظت و مرمت در محوطه‌ی میراث جهانی تخت جمشید

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مرمت اشیاء تاریخی و فرهنگی، دانشگاه هنر تهران

2 استادیار گروه مطالعات موزه، و مرمت اشیاء تاریخی و فرهنگی، دانشگاه هنر تهران

چکیده

بررسی دوره‌های حفاظتی در تخت‌جمشید نشان می‌دهد رویکردها تا ابتدای دهه‌ی 1340 ه.ش عمدتاً معطوف به حفاری و اکتشاف، و پس‌ازآن بر موضوع حفاظت و مرمت و بیشتر بر اساس مفاد منشور ونیز متمرکز بوده است. هدف این نوشتار بررسی رویکردهای حفاظتی و مرمتی در تخت‌جمشید با توجه به ارزش‌ آثار در فرآیندهای تصمیم‌گیری‌ است. به این منظور پیشینه‌ی این محوطه‌ی تاریخی هم ازلحاظ نگاه جامعه، و هم به لحاظ اقدامات تخصصی در حوزه‌ی حفاظت و مرمت، از طریق مطالعه‌ی منابع موجود موردبررسی قرارگرفته است. نتایج این بررسی‌ها نشان می‌دهند تصمیم‌گیری‌های حفاظتی اتخاذشده، در بسیاری از مواقع تابع شرایط مختلف سیاسی و اجتماعی جامعه بوده است و نه بنا بر ارزش‌های وجودی خودِ آثار. به‌علاوه در حوزه‌ی عملی نیز بیشتر نگاه حفاظت کالبدی حاکم بوده و پیروی از نسخه‌های از پیش آماده‌ی مرمتی جای تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر ارزش میراث تاریخی و فرهنگی را گرفته است.

کلیدواژه‌ها


اسناد هیئت‌های باستان‌شناسی در ایران (1380)؛ سازمان اسناد ملی ایران؛ پژوهشکده اسناد، 1354-1345خورشیدی.

اشمیت، اریش ف. (1953)؛ تخت جمشید I بناها، نقشها، نبشتهها؛ تهران، مؤسسه انتشارات فرانکلین-مؤسسه انتشارات امیرکبیر.

انصاف پور، غلامرضا (1363)؛ ایران و ایرانی، به تحقیق در صد سفرنامه دوران قاجاریه؛ تهران: زوار.

تجویدی، اکبر (1342)؛ "از آثار باستانی و زیبای کشور خود نگاهداری کنیم"؛ هنر و مردم، دوره 1، شماره 10. مرداد.

تحلیل سبز نیوز کازرون (1394)؛ http://sn-ka.blogfa.com/post/336

تیلیا، آن بریت (1351)؛ بررسی و مرمت در تخت جمشید و دیگر اماکن باستانی فارس؛ تهران، سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران.

سامی، علی (1348)؛ "یادی از خاور شناسان و دیدار آن‌ها از تخت جمشید"؛ هوخت، دوره بیستم، شماره 12، صفحه 33.

سامی، علی (1355)؛ "نخستین دیدار اعلیحضرت رضا شاه کبیر از ویرانه های تخت جمشید"؛ بررسی‌های تاریخی؛ شماره 67، اسفند.

شیرازیان، رضا (1394)؛ "نگاهی کوتاه به نقش زنده‌یاد آیت‌الله‌زاده شیرازی در حفاظت از میراث فرهنگی در ایران"؛ روزنامه ایران، کد خبر: 78167، تاریخ: 1394/5/27.

صمدی، یونس (1382)؛ میراث فرهنگی در حقوق داخلی و بین‌الملل؛ تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور (پژوهشگاه).

غنمی، امید و صمدی، یونس و چراغچی، سوسن. (1386)؛ مجموعه قوانین، مقررات، آیین‌نامه‌ها و معاهدات سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری؛ اداره کل امور فرهنگی. تابستان 86.

کروچی، جورجو؛ یومانس، داوید (1383)؛ "توصیه هایی برای تحلیل، حفاظت و مرمت سازه‌ای میراث معمارانه"، اثر، باقر آیت‌الله زاده شیرازی؛ شماره 36 و 37، تابستان.

مصطفوی، محمد تقی و سامی، علی (1334)؛ تخت جمشید؛ شیراز: موسوی.

موسوی، علی (1381)؛ "ارنست هرتسفلد و تحول باستان شناسی در ایران، 1314-1304"؛ باستان شناسی و تاریخ،‌ سال هفدهم، شماره اول، شماره پیاپی 33، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.

وطن دوست، رسول (1395)؛ مقدمه کتاب خوانش‌هایی در حوزه‌ی حفاظت، جستارهای تاریخی و فلسفی در حفاظت از میراث فرهنگی؛ ویراستاران نوشته‌های لاتین: پرایس، نیکلاس استانلی؛ تالی، مانسفیلد کربی؛ واکارو، الساندرا ملوکو؛ تهران، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری.

یزدانی، افشین (1390)؛ مستندات بازنگری و تهیه نقشه اجرایی حریم های درجه یک و دو به همراه تبیین حریم درجه سه (چشم انداز) محوطه میراث جهانی تخت جمشید، نقش رستم و شهر استخر؛ پروژه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، بنیاد پژوهشی پارسه-پاسارگاد.

Avrami, E., Mason, R., De La Torre M., 2000. Values and heritage conservation, research report, Los Angeles, The Getty Conservation Institute.

Grigor, T., 2005. Preserving the antique modern: Persepolis ’71; future anterior, Journal of Historic Preservation History Theory, 2 (1): 22-29.

Hodjat, M., 1995. Cultural heritage in Iran: policies for an Islamic country, DPHIL Dissertation, Institute of Advanced Architectural Studies, University of York.

ICOMOS (1931). The Athens Charter for the restoration of historic monuments, ICOMOS (1964) International Charter for the Conservation and restoration of Monuments and Sites (The Venice Charter).

ICOMOS (1999). The Australia ICOMOS Charter for the conservation, places of cultural significance, The Burra Charter (1999).

ICOMOS International Charter for the Conservation and restoration of Monuments and Sites (The venice Charter 1964)

Kadivar, C., 2002. 2500 years of Iranian Monarchy celebrations in Persepolis 1971, http://www.iranian.com/Cyrus-Kadivar/2002/January/2500/index.html.

Mason, R., 2002. Assesing values in conservation planning: methodological issues and choices. Los Angeles: The Getty Conservation Institute.

Mousavi, A. 2012. Persepolis: discovery and afterlife of a world wonder, Walter de Gruyter, Inc., Boston/Berlin.

Philippot, P., 1972. Historic preservation: philosophy, criteria, guidelines, I, in: Price, N., Stanley, T. Jr., Kirby, M., Vaccaro, Melucco, A., (eds.), historical and philosophical issues in the conservation of cultural heritage, Los Angeles, The Getty Conservation Institute pp.268-274.

Throsby, D., 2001. Economics and culture. Cambridge, Cambridge University Press

Britt, Tilia, A., 1972 Studies and restorations at Persepolis and other sites of Fars; ISMEO, Rome.

UNESCO (1954). Convention for the protection of cultural property in the event of armed conflict with regulations for the execution of the convention, The Hague 1954.

UNESCO 1972. The general conference of UNESCO adopted on 16 November 1972 the recommendation concerning the protection at national level, of the cultural and natural heritage,

UNESCO World Heritage Center. http://whc.unesco.org/en/list/114