دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران مطالعات باستان شناسی 2251-9297 1 2 2010 02 20 Emergence of Pre-Governmental Institutions in Central Iranian Plateau: Ruling Lords in the Proto-Elamite Period at Pishva’s Tepe Sophalin پیدایش نهادهای پیش‌حکومتی در فلات مرکزی ایران؛ خان‌سالارهای آغاز ایلامی در تپه سفالین پیشوا 1 22 28668 FA مرتضی حصاری استادیار دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی روح اله یوسفی زشک دانشجوی دکتری گروه باستان¬شناسی دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 The present article investigates the administrative structure of the Pottery Mound from an administrative management point of view. Data obtained from excavation of the Pottery Mound has generated an extensive archeological databank relating to the beginning of the historical era with a focus on the emergence of management and administrative systems in the Central Iranian Plateau. In the Proto-Elamite period, major changes are observed in the economic systems, as well as shifts from a kinship-based society towards one of a class-based nature, which contributed to the rise in the number of economic entities and the organizational growth of the labor force. As a specialized center for administrative management located in the northern area of the Central Iranian Plateau, the pottery mound was managed by a group of economic and social elites, i.e. the Proto-Elamite lords, supervised the production and exchange of merchandise, and embraced all the criteria necessary for a pre-governmental society. The Pottery Mound expands our knowledge of the role played by commercial exchanges in the development and progress of complicated societies within the area of the Central Iranian Plateau. According to the administrative and management data on the Pottery Mound region, the power hierarchy of this society, on whose foundation was an elite or a group of social elites, served to coordinate various decisions, while also organizing and controlling other contemporary societies with the Pottery region as the center within the location of Rey Plain. Drawing on the management data obtained in the course of four seasons of investigations into the Pottery Mound, the present article seeks to study the developmental trend of the pre-governmental institutions in the Central Iranian Plateau and the economic as well as social status of the Proto-Elamite lords at the end of the fourth and beginning of the third century B.C. در این مقاله، ساختار نظام اداری تپه سفالین در قالب فن مدیریت اداری مورد بررسی قرار می‌گیرد. داده‌های به‌دست آمده از کاوش تپه سفالین باعث افزایش بانک اطلاعاتی باستان‌شناسی دوران آغاز تاریخی با تمرکز بر پیدایش سیستم‌های مدیریتی و اداری در فلات مرکزی ایران شده است. در دورة آغاز ایلامی، تغییرات اصلی در سیستم اقتصادی، همراه با تغییراتی از یک جامعه خویشاوندی به سوی جامعة طبقاتی دیده می‌شود که در افزایش میزان واحدهای اقتصادی و رشد سازماندهی نیروی کار نمود یافته است. تپه سفالین به منزلة یک مرکز تخصصی مدیریت اداری در شمال فلات مرکزی ایران است که توسط گروهی از نخبگان اقتصادی و اجتماعی که همان خان‌سالارهای آغاز ایلامی بودند، اداره می‌گردید؛ بر تولید و مبادلة کالا نظارت داشته و کلیة شاخصه‌های یک جامعه پیش حکومتی را در خود جای داده بودند. تپه سفالین باعث افزایش درک ما از نقش تجارت در توسعه و تحوّل جوامع پیچیده در فلات مرکزی ایران می‌شود. داده‌های اداری و مدیریتی محوطه تپه سفالین نشان می‌دهد که سلسله مراتب قدرت در این جامعه که در رأس آن یک نخبه و یا گروهی از نخبگان اجتماعی قرار دارند، به هماهنگ‌سازی تصمیمات گوناگون می‌پرداخته و به مرکزیت محوطه سفالین در دشت ری، سایر جوامع استقراری همزمان با آن را سازماندهی و مدیریت می‌نموده‌اند. در این پژوهش سعی شده است با معرفی داده‌های مدیریتی حاصل از 4 فصل کاوش در تپه سفالین، روند رشد و توسعه نهادهای پیش حکومتی در فلات مرکزی ایران و جایگاه اقتصادی و اجتماعی خان‌سالارهای آغاز ایلامی در اواخر هزارة چهارم و ابتدای هزارة سوم ق.م. بررسی شود. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28668_6ddb44dd917543d98d66216c122f1737.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران مطالعات باستان شناسی 2251-9297 1 2 2010 02 20 Ancient Mines and Slag Sites in Bardsir Region بررسی معادن و محوطه‌های مربوط به ذوب فلز در شهرستان بردسیر 23 37 28658 FA علیرضا خسروزاده عضو هیئت علمی گروه باستان¬شناسی دانشگاه شهرکرد Journal Article 2009 12 31 Bardsir region is one of the richest regions of metallic deposits, especially copper, in the east of Iranian Plateau. Most of the metallic deposits in Bardsir region are located on the western and southwestern parts, in K?h Panj area. Some of the mines have been exploited since prehistoric times through historic to Islamic periods. The data presented here are collected during the second season of Bardsir Plain survey which was fulfilled in summer 2004. During this survey we found 27 mines and slag sites. <br />Most of the mines are horizontal open cast in shape, but there are examples of well-shaped mines. Based on preliminary observations on small assemblage of surface finds it seems that most mines were extracted in Islamic period. Slag sites produced more surface sherds than mines; these sherds dated to Islamic (essentially Safavid period) and Partho-Sassanid periods. We found a diagnostic sherd on a slag site which is comparable with Protohistoric ceramics. Some of the slag sites are located just beside the settlement sites, and by this factor we may consider them contemporary with these settlements. The mines and most of the slag sites are associated with small stone structures which were built with no use of mortar شهرستان بردسیر از نظر کانسارهای فلزی، به ویژه مس، از غنی‌ترین مناطق شرق ایران است. بیشتر این کانسارها در منطقة غربی و جنوب غربی بردسیر در منطقة کوه پنج واقع شده‌اند. برخی از این کانسارها از دورة پیش از تاریخ تا سده‌های متأخّر اسلامی استحصال شده‌اند. <br />اطّلاعاتی که در این مقاله ارائه می‌شود بررسی شماری از معادن باستانی و محوطه‌های ذوب فلز بخشهای غربی و جنوب غربی بردسیر است که طیّ بررسی و شناسایی فصل دوم که در تیر و مرداد 1383 انجام شد، ثبت شده‌اند. طیّ این بررسی، 27 معدن باستانی و محوطه ذوب فلز، که بر سطح آنها تلنبار سرباره فلز و بقایای کوره وجود داشت، شناسایی شد. <br />بیشتر معادن، روباز و به شکل شیاری و افقی هستند. هرچند معادنی به شکل تونلهای عمودی و چاهی شکل نیز شناسایی شد. بر اساس مطالعات اوّلیّه روی مواد فرهنگی کم شمار به دست آمده از این معادن، بیشتر این معادن مربوط به دورة اسلامی هستند. از سطح محوطه‌های مربوط به ذوب فلز، شمار بیشتری تکّه سفال به دست آمد که بیشتر آنها مربوط به دورة اسلامی (عمدتاً صفویه)، اشکانی و ساسانی است. از سطح یکی از محوطه‌ها نیز تکّه سفال شاخص مربوط به آغاز تاریخی به دست آمد. تعدادی از این محوطه‌های سرباره‌ای چسبیده یا در نزدیکی محوطه‌های استقراری قرار داشتند که بر اساس این محوطه‌های استقراری می‌توان این محوطه‌های سرباره‌ای را نیز تاریخ‌گذاری کرد. در کنار معادن و تعدادی از محوطه‌های ذوب فلز، بقایای سازه‌هایی دیده می‌شود که با استفاده از سنگهای لاشه بدون ملاط ساخته شده‌اند. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28658_3a892240c5eb0c17a357060a8897c3fd.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران مطالعات باستان شناسی 2251-9297 1 2 2010 02 20 Place of Donations and Sacrifices جایگاه نذورات و پیشکش قربانی 39 47 28659 FA آرمان شیشه‌گر استادیار پژوهشکده باستان‌شناسی Journal Article 2010 01 05 By appearance of human societies, the spiritual needs of different individuals and societies to worship the creator and to donate in order to attain the health and to fulfill the wishes had caused them to erect the specific places for offering the sacrificial materials. <br />This article is generally a brief study on the places to donate and offer the sacrificial materials to sacred places regarding the terminology, traditions, the structure and form of altars or fire places or sacrificial hearths as well as sacrificial materials in different historical eras and regions in Iranian plateau from c. 3rd mill. BC up to the Islamic period and continuing of the offering traditions until the present time. In this article the conclusion is that the altars and related traditions are not restricted to a specific period and region or a particular religion. با پدید آمدن جوامع انسانی، نیاز روحی به ستودن خالق و نذر و پیشکش قربانی برای رسیدن به سلامتی و آرزوها باعث شد تا مکانهایی به شکل نیایشگاه با جایگاههایی ویژه برای پیشکش نذورات و قربانی در آنها، در میان اقوام و فرهنگهای گوناگون به وجود آید. این مقاله به اجمال به بررسی جایگاه نذورات از نظر واژه‌شناسی و ریشه‌یابی لغت، آئین‌ها و آداب و رسوم و ساختار آن و نیز موادی که برای پیشکش به کار می‌رفته است ـ در دوره‌ها و مکانهای مختلف در فلات ایران از حدود هزارة سوم ق.م. تا دوران اسلامی ـ می‌پردازد و اشاره‌ای به ادامة سنّت پیشکش نذورات و قربانی تا روزگار حاضر دارد و نشان می‌دهد که این جایگاه و آیین‌های مربوط به آن به یک زمان و مکان و یا یک دین و مذهب خاص منحصر نبوده است. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28659_e06dc46e32b298e8fac9ad8c09fbd149.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران مطالعات باستان شناسی 2251-9297 1 2 2010 02 20 Persepolis Fortification Tablets: Writing and texts type گل‌نبشته‌های باروی تخت جمشید (خطّ و نوع متن‌ها ) 49 62 28660 FA بهمن فیروزمندی استادیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران لیلا مکوندی دانشجوی دکتری گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران Journal Article 2010 01 05 In Great Achaemenian empire different writings and languages have been used in diverse areas of the Achaemenian dominion for doing administrative-economic activities in administrative system. Persepolis Fortification archive in the empire’s center, belonging to the 13 to 28 years of Darius the Great’ reign, can be distinguished as the greatest and most important Achaemenid multilingual administrative organization. Although the main language of archive tablets is Elamite, there are tablets of the Aramaic language and samples of ancient Persian, Greek, Neo-Babylonian and Frigian writings. Multilingualism is representative of Persepolis and its surrounding regions’ social status of diverse nationality. The fortification multilingual documents are placed in a web of complex evidence. Of course their texts are related to similar administrative activities. In the present article we attempt to investigate the importance of these documents and their represented classification based on their shape, language and texts. در امپراتوری وسیع هخامنشی از خطّ و زبان‌های متفاوتی در نقاط مختلف قلمرو هخامنشی برای انجام فعّالیّت‌های اداری ـ اقتصادی در سیستم‌های اداری استفاده می‌کردند. آرشیو باروی تخت جمشید در مرکز امپرتوری مربوط به سال‌های 13 تا 28 سلطنت داریوش بزرگ را می‌توان بزرگترین و مهم‌ترین سازمان اداری چند زبانة هخامنشی دانست. اگر‌چه زبان قالب در گل‌نبشته‌های آرشیو، ایلامی است ولی گل‌‌نبشته‌هایی به زبان آرامی و نمونه‌هایی به خطّ‌های پارسی باستان، یونانی، بابلی، فریگیه‌ای نیز شناسایی شده است. این چندزبانه بودن به نوعی، نمایشگر وضعیّت اجتماعی چند ملّیّتی تخت جمشید و نواحی اطراف آن است. اسناد چندزبانة بارو در ساختاری از مدارک پیچیده قرار دارند، البتّه متن‌های آنها مربوط به فعّالیّت‌های اداری مشابه است. در این مقاله سعی داریم به بررسی اهمّیّت این مدارک و طبقه‌بندی‌های ارائه شده برای آنها بر اساس شکل، زبان و متن آنها بپردازیم. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28660_644abac3ce6bc8413e79e570385802bb.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران مطالعات باستان شناسی 2251-9297 1 2 2010 02 20 Vigol and Harāskān, Two Cities; A Study Based on Archaeological Data in Transformation from Sassanid Era to the Islamic Period Relying Upon Archeological Data شهرهای «ویگل» و «هراسکان» در انتقال از عصر ساسانیان به دوران اسلامی با اتکاء به داده‌های باستان‌شناختی 63 83 28661 FA حسن کریمیان استادیار گروه باستان¬شناسی دانشگاه تهران محسن جاوری دانشجوی دکتری باستان‌شناسی دوران اسلامی دانشگاه تهران Journal Article 2009 12 31 The vast ancient area of Vigol located in the northern part of the city of ?r?n-o-Bidgol was identified by the authors of the present article in Autumn 2006 and underwent a systematic archeological study as a result of which remnants of the two independent cities were identified with two separate governmental castles. Since, apart from the said castles, other urban areas, works of architecture, and items of cultural elements were buried under flowing sand, archeological investigations were carried out with difficulty, yet due to the fact that the sands served as a means to protect the said pieces and works, items of the cultural elements were found in a relatively intact condition. <br />Nevertheless, the team managed, upon permission by the Archeological Research Center, to conduct an investigation on some 100 hectares of the mentioned cities. Chronological study of the surface data revealed that the two cities were inhabited since the Sassanid era up to the end of the Seljuk Dynasty in Iran, that is to say, the end of the sixth century after Hegira. <br />Following a brief introduction of the above two cities, the present study analyses the data derived from a field surveys on the settlement eras, form and functions of the cities, and where possible, the grounds underlying their decline. محوطة وسیع باستانی ویگل که در شمال شهرستان آران و بیدگل واقع شده است، در پاییز سال 1385 توسط نگارندگان، شناسایی و تحت بررسی روشمند باستانشناختی قرار گرفت که در نتیجه، بقایای دو شهر مستقل از هم با دو قلعه حکومتی مجزا شناسایی گردید. از آنجایی‌که به غیر از قلعه‌های مذکور، سایر فضاهای شهری، آثار معماری و قطعات مواد فرهنگی در زیر شنهای روان مدفون شده بودند، بررسی‌های باستانشناختی به دشواری انجام گرفت لیکن به جهت آنکه این شنها سبب حفاظت از این آثار نیز بوده‌اند، قطعات آثار فرهنگی در وضعیتی نسبتاً سالم به دست آمدند. <br />به هر حال، گروه توانست با کسب اجازه از پژوهشکدة باستانشناسی، محدوده‌ای قریب به 100 هکتار از عرصه و حریم شهر‌های مذکور را تحت بررسی قرار دهد. گاه‌نگاری داده‌های سطحی روشن ساخت که این دو شهر از دوره ساسانی تا پایان حکمرانی سلاجقه بر ایران، یعنی اواخر قرن ششم هجری، مسکون بوده‌اند. <br />در مقالة حاضر تلاش گردیده تا پس از معرفی فشردة این دو شهر، با تحلیل نتایج داده‌های حاصل از بررسیهای میدانی ادوار استقراری، فرم و عملکرد این دو شهر، مشخص و در حد امکان، دلایل انقراض آنها مورد تحلیل قرار گیرد. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28661_7d42b163f2b14af564bef3b3cb3bbb4f.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران مطالعات باستان شناسی 2251-9297 1 2 2010 02 20 Decorative Stamps in Ilkhanid Architecture نقش مهرهای تزئینی در معماری دورۀ ایلخانی 85 102 28662 FA آرش لشکری دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس حمید خطیب شهیدی استادیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس جواد نیستانی استادیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس علیرضا هژبری نوبری دانشیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2010 01 05 In Islamic architecture, the architect always tried to decorate the internal and external areas in different ways. One type of these decorations is called Brick Working, which was current in Pre-Ilkhanid, Ilkhanid period, and after this period. This decoration was used in two ways. <br />In Ilkhanid period, the architect used a type of brick which was exactly formed in favorite shapes before baking. The slots between the bricks could be filled by plaster decorative hubs and decorative stamps, such as holy names, flowers, geometric motifs, besides mortar. This kind of decoration was current in Seljuk and Ilkhanid periods and is visible in monuments such as: mosques, tombs, towers, caravanserais, madrasahs and shrines. In this paper, the writer will explain about the history and origin of decorative stamps during Ilkhanid period and their different kinds in used different buildings and their comparison with the earlier period, i.e. the Seljuk period. در معماری دوران اسلامی، معمار، همیشه سعی کرده‌است که به نحوی فضای داخلی و خارجی را به طرق مختلف تزئین نماید. یکی از این تزئینات، آجرکاری است که در معماری دورة ایلخانی ـ قبل و بعد از آن ـ رواج داشته و به دو صورت بوده‌است. <br />در این دوره، آجرهایی مورد استفاده بوده (پیش بر) که قبل از پختن به آن فرم می‌داده‌اند و بسیار با محاسبه ساخته می‌شده است و چون تیشه‌خور نبوده‌اند فواصلی بین آنها ایجاد می‌شده‌ و به غیر از ملاط این فواصل با تزئینات گچی و یا توپیهای آجری و مهرهای تزئینی مانند نقوش هندسی و گل و بتّه و اسماء متبرکه تزئین می‌گردیده‌است و این موارد در انواع بناهای دوره‌های سلجوقی و ایلخانی دیده‌می‌شود از جمله این بناها می‌توان به مساجد، مقابر (امام‌زاده‌ها)، برجها، کاروانسراها و مدارس اشاره کرد. در این مقاله به سوابق و خاستگاه مهرهای تزئینی ـ آجر در دورة ایلخانی و انواع آن در بناهای مختلف با ذکر بنا و مقایسة آنان با دوره قبل (سلجوقی) پرداخته شده است. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28662_88cad0e8a55ab2a644ed46497f97e2aa.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران مطالعات باستان شناسی 2251-9297 1 2 2010 02 20 An Archeological Study on the Location of the Ancient City of Veymeh or Deymeh پژوهشی باستان‌شناختی پیرامون تعیین جایگاه شهر باستانی ویمه یا دیمه 103 120 28663 FA محمد مرتضایی استادیار پژوهشکده باستانشناسی علی فرهانی عضو هیئت علمی پژوهشکده باستانشناسی Journal Article 2010 01 05 Historians and geographers of the early and middle centuries of the Islamic period have recorded a place known as Veymeh or Deymeh in their writings, which have apparently been among the major flourishing cities in that era. In terms of reputation and prosperity, the city was mentioned in parallel with some significant and large cities such as Dam?vand, Kh?r and Shalanbeh and was known even to be larger than some of those cities. <br />The geographical boundaries of the city are mentioned by some historians to be within the area surrounded by Rey, Tabarest?n, and Dam?vand. Such records notwithstanding, and in spite of the studies carried out by some contemporary researchers, the accurate location of the city has not been specifically identified, and the views held on the present-day location of the city of Veymeh is a question the answer to which is in need of further accuracy. In the course of an archeological research in the city of Fir?zk?h in 2002, authors of the present article came across the above problem and decided to conduct a careful and intensive study to identify the geographical location of the city of Veymeh or Deymeh and its present-day location. What this paper presents is the findings of the above researches. مورّخین و جغرافی‌نویسان سده‌های اوّلیّه و میانی اسلامی در نوشته‌های خود از مکانی به نام «ویمه» یا «دیمه» یاد می‌کنند که ظاهراً از شهرهای مهم و آباد در قرون اوّلیّه و میانیِ اسلامی به شمار می‌رفته و از حیث شهرت و آبادانی، نام آن در کنار نام شهرهای بزرگ و مهمّ آن زمان مانند دماوند، خوار و شلنبه ذکر شده و از نظر وسعت از برخی از این شهرها بزرگتر به شمار آمده است. <br />حدود جغرافیاییِ این شهر بنابر اشارات مورّخین، ناحیه‌ای میان ری و طبرستان و از ناحیت دماوند ذکر شده است. علی‌رغم این اشارات و تحقیقات صورت گرفته توسّط برخی محقّقین معاصر، محلّ دقیق این شهر تا به امروز مشخّص نشده و نظرات مطرح شده دربارة جایگاه کنونی شهر ویمه نیز خود پرسشی است که پاسخ به آن نیازمند مداقّة بیشتری می‌باشد. <br />نگارندگان در سال 1381هـ.ش. و در خلال انجام یک برنامة پژوهشی باستان‌شناسی در شهرستان فیروزکوه با این موضوع مواجه شده و درصدد برآمدند تا بررسی و مطالعة دقیقی در خصوص تعیین موقعیّت جغرافیایی شهر «ویمه» یا «دیمه» و جایگاه امروزی آن به عمل آورد. آنچه در این مقاله ارائه می‌شود نتایج حاصل از این تحقیقات و بررسی‌ها است. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28663_0213c1e43aab64b7c9c5a06b4033440d.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران مطالعات باستان شناسی 2251-9297 1 2 2010 02 20 Reassessment of the Chronology of Ziwiyeh Remains ارزیابی مجدّد گاهنگاری آثار زیویه 121 141 28664 FA امیر ساعد موچشی دانشجوی دکتری گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران Journal Article 2010 01 05 The archaeologists who have investigated Ziwiyeh have presented different views about the constructors of material culture and its artistic styles. The majority of them, relying on one single object and analyzing its inscription and comparison with similar cases of adjacent cultures and sites, have attributed the origin of materials and artistic styles with respective region, and on the basis of the comparison, have dated all of the collection of Ziwiyeh. What is wrong with them about the stylistics and chronology of objects is that they coincided all the collection of objects found in Ziwiyeh. It seems, one of the reasons for this imagination have been discovery of the majority of treasure items in the bronze coffin. In this research I try to consider all different styles in Ziwiyeh complex and present more suitable dating which includes all styles and material culture. Proposed chronology expands from the end of Iron Age II to the Median period. باستان‌شناسانی که در رابطه با زیویه به تحقیق پرداخته‌اند، نظریات مختلفی دربارة سازندگان آثار و سبکهای هنری آن بیان نموده‌اند. بیشتر آنان با تکیه بر یک شیء منفرد و خاص و با تجزیه و تحلیل نقوش آن و مقایسة آن با نمونه‌های مشابه از فرهنگ‌ها و یا محوطه‌های همجوار منشأ اشیاء و یا منشأ هنری و سبک آن را به ناحیة مورد نظر منتسب کرده و بر پایة همین مقایسه‌ها، تمام مجموعه زیویه را تاریخ‌گذاری کرده‌اند. از اشتباهات صورت‌گرفته در مورد سبک‌شناسی و تعیین قدمت اشیاء زیویه، همزمان پنداشتن تمامی مجموعه به دست آمده از زیویه، است. شاید یکی از دلایل این امر پیدا شدن اکثر آثار گنجینه در تابوت برنزی بوده است. در این مقاله سعی شده تا تمامی سبکهای موجود در زیویه مورد توجّه قرار گیرد تا بتوان تاریخ‌گذاریِ مطمئن‌تری را که بتواند تمامی سبکهای مورد نظر و نیز تمامی مواد فرهنگی به دست آمده را شامل شود، ارائه کرد. گاهنگاری پیشنهاد شده، اواخر عصر آهن2 تا دورة ماد را در بر می‌گیرد. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28664_7c7de536b19f80e14575589272bf17a1.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران مطالعات باستان شناسی 2251-9297 1 2 2010 02 20 Iran; Origin of So-Called Kūbācheh Pottery ایران، خاستگاه سفالینۀ گونۀ موسوم به کوباچه 143 160 28665 FA فیروز مهجور استادیار گروه باستان¬شناسی دانشگاه تهران Journal Article 2010 01 05 The Iranian origin of some pottery was confirmed by discovery of various types known as K?b?cheh, including black, green and colorful pens found in archeological excavations of the different Iranian regions such as Khorasan, Rab’-e Rashidi in Tabriz, Ardebil, Em?mz?deh Benis near Shabestar, the historical city of Gaskar (Haft Daghn?n) near Some’eh-Sar?, Tamisheh in Golest?n Province, Alamut Castle, Nargeh Hill in T?kest?n, and Shurpaz-kh?neh Hill in Kh?nlaq village in the suburbs of Shahr-e Rey near Tehran. Findings of the petrography of certain samples further indicate the above fact and identify the production centers for this type of pottery to be the cities of Neysh?bur, Mashad, Tabriz and Isfah?n. <br />Based on the samples which carry dates and figures, K?b?cheh is known to have been produced in Iran since the second half of the ninth century AH in the two forms of black and green pens which continued up to the 12th century AH in its colorful forms. Whereas production of this type of pottery has decreased considerably since then, it has not been abolished completely and has survived up to the present time in some limited regions including Mend in Gon?b?d کشف نمونه‌های متعدّدی از سفالینة نوع موسوم به کوباچه، شامل گونه‌های قلم سیاه، قلم سبز و رنگارنگ در کاوشهای باستان‌شناختی مناطق مختلف ایران مانند خراسان، رَبع رشیدی در تبریز، اردبیل، تپة امامزاده بنیس در نزدیکی شبستر، شهر تاریخی گسکر (هفت دغنان) در نزدیکی صومعه سرا، تمیشه در استان گلستان، قلعة الموت، تپة نرگه در تاکستان و تپّه شوره‌پزخانه در روستای خانلق از توابع شهرری در اطراف تهران و نیز نتایج آزمایش سنگ‌نگاری (Petrography) برخی نمونه‌های مزبور، به طور مستند بر منشأ ایرانی این‌گونه سفال، دلالت و حدّاقل شهرهای نیشابور، مشهد، تبریز و اصفهان را به عنوان مراکز تولید این نوع سفالینه مشخص می‌نماید. <br />تولید سفالِ گونة موسوم به کوباچه، بر اساس نمونه‌های دارای رقم و تاریخ از نیمة دوم قرن نهم هجری، به دو صورت قلم سیاه و قلم سبز در ایران، آغاز و به صورت رنگارنگ تا قرن دوازدهم هجری در این کشور ادامه یافت. اگرچه از آن زمان، ساخت و پرداخت این نوع سفالینه، به‌شدت کاهش پیدا کرد، ولی به طور کامل منسوخ نگردید، به طوری که هم-اکنون نیز به حیات خود ادامه می‌دهد و در نقاط محدود و منحصر به فردی مانند «مند گناباد» تولید می‌شود. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28665_6607094602874f79e32f4d2084a06bb2.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران مطالعات باستان شناسی 2251-9297 1 2 2010 02 20 Archeological Studies on Northern Karūn Basin (Chahārmahāl-o-Bakhtiyārī Province مطالعات باستان‌شناسی در حوضة آبخیز کارون شمالی (استان چهارمحال و بختیاری) 161 175 28666 FA علی اصغر نوروزی عضو هیئت علمی پژوهشکده باستان¬شناسی Journal Article 1970 01 01 Chah?rmah?l-o-Bakhtiy?r? Province has an area of some one percent of the area of Iran and is situated in the northern basin of Karun river, which is one of the most vital flows of the south-west Iran. For various reasons, the region has been ignored in the national archeological studies. In a quick glance, the present study seeks to show the significance of the findings obtained in the course of two decades of archeological surveys conducted by the Iranian and foreign researchers. Offering some generalities of the related archeological facts, the article aims to attract the attention of researchers, experts and those interested in the Iranian archeological studies to this not-very known region. It hopes to open new horizons into the purposeful scientific surveys which aim at the examination of the developmental stages of human societies in the mountainous area of Chah?rmah?l-o-Bakhtiy?r?. استان چهارمحال‌ و بختیاری، محدوده‌ای معادل یک درصد از مساحت ایران را در بر گرفته و منطبق بر حوضة آبریز شمالی رود کارون، یعنی یکی از مهمترین شریانهای حیاتی جنوب غربی کشور است. به دلایل متعدّد، جایگاه این منطقه در مطالعات باستان‌شناسی کشور مورد غفلت قرار گرفته است. در این مقاله، نگارنده کوشیده است تا با نگاهی اجمالی به نتایج ارزشمند دو دهة فعّالیّت باستان‌شناسان ایرانی و خارجی در این منطقه اهمیت و جایگاه دستاوردهای مطالعاتی این عرصه را گوشزد نموده و با ارائه کلیاتی از دانسته‌ها و مسائل باستان‌شناسی توجّه محققّین، متخصّصین و علاقه‌مندان باستان‌شناسی ایران را به این منطق? کمتر شناخته شده، معطوف نموده و آغازگر فصل جدیدی در پژوهش‌های علمی هدفمند به منظور مطالعة مراحل تکوین جوامع بشری در سرزمین کوهستانی چهارمحال‌وبختیاری باشد https://jarcs.ut.ac.ir/article_28666_5f871f053731ec7537ee3752d16e6949.pdf

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران مطالعات باستان شناسی 2251-9297 1 2 2010 02 20 How Darius Build the Suez Canal? Its Political-Economic Impact in Achaemenid Period چگونگی ساخت کانال سوئز توسّط داریوش و بررسی تأثیر سیاسی ـ اقتصادیِ آن در دورة هخامنشیان 177 201 28667 FA رحیم ولایتی عضو مؤسّسه باستان¬شناسی دانشگاه تهران Journal Article 2010 01 05 If we consider the starting of Achaemenian Empire in 559 BC, the year that Cyrus, the second, came to power and its ending in 332 BC, the year that Iran was conquered by Alexander, the Macedonian, in these 227 years of military and political development of Achaemenian empire, some of the nations and countries for example Egypt, within Achaemenian territory came under Iranian military, economic and political power which were known as Achaemenian settled Satrapies. Achaemenian Suez Canal was an important project in that a Nile-Suez canal is to facilitate contact by ship between the Mediterranean Sea or the Nile Valley (especially Lower Egypt) or both and the Red Sea and the points in the east more specifically, one or more of the northeast African coasts, (south) Arabia, the Persian Gulf and the Indian Ocean. <br />Saith King Darius: ‘I am a Persian. Setting out from Persia, I conquered Egypt. I ordered this canal dug from the river called the Nile that flows in Egypt, to the sea that begins in Persia. When the canal had been dug as I ordered, ships went from Egypt through this canal to Persia, even as I intended.’ <br />There are some typical archaeological materials in Egypt that refer to Achaemenids: the inscriptions of Darius I in the banks of Suez Canal. اگر شروع حیات امپراتوری هخامنشی را از سال559 ق.م.، سال به قدرت رسیدن کوروش دوم، و پایان آن را سال 332 ق.م. فتح ایران توسّط اسکندر مقدونی بدانیم، در این 227 سال توسعة قدرت سیاسی و نظامی امپراتوری هخامنشی تعدادی از کشورها و ملل ـ به عنوان مثال، مصرـ زیر سلطة نظامی، اقتصادی و سیاسی این امپراتوری، به عنوان ساتراپ‌نشین هخامنشی تحت فرمان ایران قرارگرفته بودند. در مصر از مهمترین پروژه‌های هخامنشیان، ادامة حفر وافتتاح کانال سوئز بوده است که امکان کشتی‌رانی را بین دریای مدیترانه و دریای سرخ مخصوصاً قسمت شرقی آن ساحل قارّة آفریقا و خلیج‌فارس و اقیانوس هند فراهم می‌آورد. داریوش خود در این باره در کتیبه و سنگ یاد بود سوئز می‌گوید: {من پارسی ام. مصر را تسخیر کردم. دستور دادم این کانال را از رودخانه‌ای به نام نیل که در مصر واقع شده است به دریایی که تا پارس امتداد می‌یابد، حفر کنند. سپس چنانکه دستور داده بودم، این کانال حفر شد و کشتی‌ها از مصر توسّط این کانال به پارس می‌رفتند، آن‌گونه که خواست من بود.} از یافته‌های باستان‌شناسی و شاخص‌ترین آثارهخامنشی در مصر سنگ یادبودها و کتیبه‌های داریوش در کنار کانال سوئز می‌باشد. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28667_437bafc35293b1c005bf754e22216721.pdf