دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران مطالعات باستان شناسی 2251-9297 7 1 2015 05 22 Settlement Patterns of Hamedan Late Chalcolithic Sites Based on the Rank-Size and Shanon Entropy Analyses تحلیل الگوهای استقراری محوطه‌های مس‌سنگی متأخر دشت همدان بر اساس توزیع رتبه- اندازه و مدل آنتروپی شانون 29 45 56668 10.22059/jarcs.2015.56668 FA بهزاد بلمکی دانش‌آموختۀ دکترای باستان‌شناسی، دانشکدة علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران کمال‌الدین نیکنامی استاد گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران محمدرضا سعیدی هرسینی استادیار پژوهشی مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی سمت Journal Article 2014 05 23 This study assumes areas between the Central Zagros region and Central plateau of to play an important role in the shaping social and economic complexity and the formation of urban infrastructure during the late chalcolithic period of the region. Regarding the issue an archaeological survey conducted in the area, 39 sites were identified and were archaeologically analyzed. For spatial data analysis both Rank-size and Entropy analysis index were used. The Rank-size data and their distributional pattern across the area indicated a close relationship between the site size and the settlements functionalities as well as their expansion on the plain and their communications with the adjacent regions. The concave logarithmic graph of Rank-size analysis and increasing Entropy index yielded from the settlement size measurements, resulted in the lack of existence of a concentrative organizational system of production or a high level communicating network for the settlements of the Hamadan Plain during the late chalcolithic period. Thus the result of this analysis indicates the fact that the cultural complexity or production systems of the Late Chalcolithic occupants of the area did not follow the central place or other centralized system of relationships as may have been seen from the other late Chalcolithic sites of Iran. مطالعۀ دشت همدان، به عنوان یکی از نواحی مهم در بین دو منطقة زاگرس مرکزی و شمال مرکزی فلات ایران و نقش آن در شکل­دهی روند پیچیده­سازی‌های اجتماعی و اقتصادی دوران متأخر مس­سنگی، یکی از نیازهای تحقیقاتی است که جای خالی آن در مطالعات غرب ایران دیده می‌شود. در این پژوهش، در مجموع 39 محوطه شناسایی شد و مورد تحلیل باستان‌شناختی قرار گرفت و در تحلیل داده‌ها، از تحلیل‌های رتبه- اندازه و شاخص آنتروپی، هم­زمان و یکجا استفاده شد تا ضرورت وجود این دو تحلیل، به منظور تکمیل نتایج یکدیگر آزمایش شود و با توجه به اینکه این موارد در باستان­شناسی کمتر استفاده شده است، در آغاز راه با دشواری‌هایی در تهیة داده­های محاسباتی آن روبه­روست که سعی شد تا در این پژوهش مرتفع شود. نتایج نشان می‌دهد وجود محوطه­های زیاد یک هکتاری که نقش زیادی در مقعر کردن نمودار رتبه- اندازه و همچنین افزایش شاخص آنتروپی ایفا کرده‌اند، می­تواند بیانگر عدم سازمان­دهی و نیاز به موارد سازندة پیچیدگی‌ها و زیرساخت‌های اجتماعی دوران مس سنگی متأخر، نظیر مشارکت در تولید محصولات کشاورزی به صورت تخصصی و شبکة ارتباطات روستایی در دشت همدان باشد و نتایج این تحلیل به سمت عدم وجود محوطه­های مرکزی و سازمان_­دهندة تشکیلاتی در این دشت سوق پیدا می­کند. https://jarcs.ut.ac.ir/article_56668_00bdfb73e730b749d7b1f7bc807cf15e.pdf