0 درآمدی بر باستان‌شناسی و سیاست An Introduction to Archaeology and Politics https://jarcs.ut.ac.ir/article_28692.html 0 از همان آغاز، باستان‌شناسی برای سیاستمداران کاربرد سیاسی داشته است. سیاستمداران، باستان‌شناسی را برای تخریب و یا خلق تاریخ و هویت‌های کاذب ملّی و قومی به‌کار گرفته‌اند؛ و یا اینکه تلاش کرده‌اند به یاری باستان‌شناسی و با بسترسازی‌های فرهنگی، پدیده‌های اجتماعی-ـ‌سیاسیِ جامعه را کنترل و هدایت کنند؛ همچنین نقش مهم باستان‌شناسی در گسترش توریسم فرهنگی و منافع اقتصادی آن از نظر سیاستمداران دور نمانده است. باستان‌شناسی را می‌توان در پشت پدیده‌های سیاسی ناسیونالیسم، قوم‌گرایی، تجزیه‌طلبی، انترناسیونالیسم و یا فدرالیسم مشاهده کرد و هم اینکه باستان‌شناسی، مدارک تاریخی موردنیاز سیاستمداران را برای اثبات حقانیت ایده‌های سیاسی ایشان فراهم می‌کند. باستان‌شناسی و سیاست در تعامل با یکدیگرند. باستان‌شناسی مارکسیست با یک انقلاب قهرآلود ایدئولوژیکی شکل گرفت و به‌مدّت هفتاد سال، بخشی از پیکر? ایدئولوژی سیاسی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی باقی ماند. باستان‌شناسی‌های ناسیونالیست و نژادپرست در خدمت حکومت‌های تمامیت‌خواه قرار گرفتند تا جامعه مشروعیت تاریخی آنها را بپذیرد؛ در فلسطین اشغالی نیز صهیونیسم به‌وسیل? باستان‌شناسی کوشیده است به آرمان‌شهر اسرائیلِ باستان تجسم تاریخی بخشد؛ و یا اتحادی? اروپا بدین‌شیوه در تلاش است که واگرایی تاریخی ملل اروپایی را به هم‌گرایی قرن بیست و یکم متحوّل کند. هرچند که باستان‌شناسی را از سیاست، گریزی نیست اما به‌نظر می‌رسد که تنها راه حل مسئله، ترسیم چشم انداز جهانی باستان‌شناسی در چهارچوب میراث مشترک جهانی و نیز توسع? رهیافت انسان‌شناختی در باستان‌شناسی است. 1 From the very beginning, archeology has been used by politicians for political purposes. Politicians have employed archeology to destroy or create false national or ethnic histories and identities, or have taken advantage of archeology and its underlying cultural foundations to control the social and political phenomena within the society. Furthermore, the significant role of archeology has not been ignored by politicians for the expansion of cultural tourism and its economic benefits. Archeology can be noticed working behind the political phenomena of nationalism, ethnicism, separatism, internationalism and federalism; meanwhile, archeology provides politicians with the required historical documents for them to prove the truth of their political ideas. Archeology and politics are in interaction with one another. Marxist archeology was formed in the course of an enraged ideological revolution which survived for seventy years as part of the political ideology of the Union of the Soviet Socialist Republic. Nationalist and racist archeologists were in the service of the totalitarian governments so that the community may accept their historical legitimacy. In the occupied Palestine, too, the Zionist regime has been using archeology to give a historical embodiment to the ancient Israeli utopia; similarly the European Union has used this method to change the historical divergence of the European nations to the twenty first convergences. Whereas archeology has no way but to be engaged in politics, it seems that the only solution lies in realizing the global perspective of archeology within the framework of the common heritage of mankind further to the development of an anthropological approach to archeology. 1 13 بهرام آجرلو Bahrām Ajorlū استادیار دانشگاه هنر اسلامی تبریز Iran jarcs37@ut.ac.ir archaeology Colonialism European Union Marxism Nationalism politics Zionism

0 شاخصه‌های فرهنگی شمال غرب ایران در دوره اشکانی (با نگاهی به یافته‌های فصل دوم کاوش در تپه کهنه پاسگاه تپه سی) Cultural Characteristics of North-Western Iran during Parthian Period With a View to Findings of the Second Season of Explorations in the Old Mound of Pāsgāh Tappeh Si https://jarcs.ut.ac.ir/article_28693.html 0 منطقة شمال‌غرب ایران در دورة اشکانی، بخشی از ایالت نیمه مختار آتروپاتن بوده است. این منطقه در دوران اشکانی در معرض تحوّلات و رخدادهای سیاسی ـ فرهنگی متعدّدی قرار گرفته است ولی با این وجود در مطالعه و شناسایی این منطقه با فقر مواد فرهنگی، دورة اشکانی مواجه هستیم. هرینک و کامبخش‌فرد نیز به این موضوع اذعان داشته‌اند. در دو دهة اخیر، بررسی‌های میدانی و کاوشهای متعددی در منطقه صورت گرفته است که مطالعه و بررسی داده‌های آنها یقیناً افق روشن‌تری از دورة اشکانی منطقة شمال غرب ایران را پیش روی ما قرارخواهدداد. یکی از این موارد، محوطة کهنة پاسگاه تپه سی است که در راستای پروژة نجات‌بخشی سد خداآفرین در کنار دیگر محوطه‌ها در قالب دو فصل مورد کاوش قرار گرفته است. با توجه به فقر مادّی منطقه در دورة اشکانی، بی‌شک مواد و داده‌های به‌دست آمده از این محوطه، بخشی از خلأ و ابهامات مادّی ـ فرهنگی و چگونگی تعاملات فرهنگی منطقه را پوشش خواهد داد. بدین منظور، نگارندگان در این مقاله سعی در معرّفی و مطالعة تطبیقی یافته‌های دورة اشکانی این محوطه با دیگر محوطه‌های همزمان دارند تا به گونه‌ای، گامی مؤثر در مطالعة کمّی و کیفی داده‌ها و میزان تعاملات دوسویه در شمال غرب ایران با مناطق همجوار در دورة اشکانی برداشته باشند. 1 The North Western part of Iran belonged to the semi-autonomous province of Atropatene. The region witnessed several political and cultural events and developments during the Parthian Period; however, in its study and exploration, we are in short of cultural material relating to this period, a fact also admitted by Herring and K?mbakhshfard. In the course of the past two decades, numerous field studies and researches have been conducted in the region investigation of whose findings will provide us with a clearer understanding of the Parthian rule in the North West of Iran. The issue at point is the old mound of P?sg?h Tappeh Si which was explored in parallel with the project for saving the dam of Khod?-?farin and other areas in two seasons. As a result of the material poverty of the region during the Parthian Period, the material and data derived from the region will definitely be able to fill, though partially, some of the gaps and material as well as cultural ambiguities and the manner of cultural interactions in the region. To this end, authors of the present article, have endeavored to introduce and carry out a comparative study of the findings of the Parthian Period belonging to this period together with other regions which were concurrent with it, with the aim to take an effective step in the qualitative and quantitative study of the data and the amount of bilateral interactions in the North West of Iran and the neighboring regions during the Parthian Period. 15 43 بایرام آقا لاری Bāyrām Āqālāri دانش آموخته کارشناسی ارشد باستان شناسی دانشگاه تهران Iran jarcs36@ut.ac.ir مصطفی ده پهلوان Mostafā Dehpahlevān دانشجوی دکتری باستان‌شناسی دانشگاه تهران Iran jarcs35@ut.ac.ir Atropatene Khodā-āfarin North West old mound of Pāsgāh Tappeh Si Parthian

0 طراحی سبزراههای شهری برای ایجاد پیوستگی بین ساختارهای طبیعی ـ تاریخی درون‌شهری(مطالعه: شهرری) Designing Green Routes to Connect Natural-Historical Inner City Structures https://jarcs.ut.ac.ir/article_28694.html 0 در سالهای اخیر با افزایش روند گسترش شهرها‌، علاوه بر کاهش تدریجی محیط‌های طبیعی درون‌شهری، پیوستگی بین محیطهای طبیعی نیز از بین رفته به‌طوری‌که محیطهای طبیعی درون‌شهری همچون لکه‌هایی مجزا از بستر طبیعی پیرامون شهر درون بافت شهری محصور شده‌اند. از طرفی آثارتاریخی درون شهرها‌، که به عنوان تنها نشانه‌های باقی مانده از تمدنهای قبل مطرح بوده‌، نیز همچون محیطهای طبیعی تحت تأثیر روند گسترش شهرها و افزایش جمعیت‌، در معرض نابودی قرارگرفته و از کیفیت آنها کاسته شده است. هدف اصلی این تحقیق، ایجاد پیوستگی و حفاظت توسط مسیرهای سبز بین ساختارهای طبیعی و تاریخی درون و اطراف شهرهاست به‌طوری‌که شبکه‌ای به هم پیوسته و مرتبط از ساختارهای طبیعی و تاریخی ایجاد شود. در این تحقیق از تلفیق دو رویکرد زیست‌محیطی منظر و تاریخی استفاده شده است تا دیدی همه‌جانبه نسبت به هر دو ساختارطبیعی و تاریخی ایجاد شود. روش پژوهش در این تحقیق‌، عبارت است از: جمع‌آوری و تحلیل اطلاعات‌، مشخص کردن ساختارهای طبیعی و تاریخی ری‌، روی‌هم گذاری ساختارهای طبیعی و تاریخی در جهت رسیدن به مهمترین ارتباطات بین آنها برای ایجاد مسیرهای سبز‌، تعریف مسیرهای سبز اصلی و در نهایت تعریف شبکه طبیعی ـ تاریخی. به منظور برآورده کردن هدف تحقیق‌، شهرری به عنوان شهری تاریخی که نشانه‌های تمدن چندهزار ساله را در خود داراست و دارای پتانسیلهای طبیعی متعددی از جمله فضاهای سبز و باز فراوان در درون و اطراف شهر است به عنوان نمونة مورد مطالعه انتخاب شده است. نتیجة این تحقیق، ارائة طرح راهبردی‌، برای ایجاد شبکه پیوستة تاریخ و طبیعت توسط مسیرهای سبز بوده تا ضمن حفاظت از ساختارهای طبیعی و تاریخی درون‌شهری، شبکه ای یکپارچه و مرتبط از این دو ساختار نیز ایجاد شود. 1 With the increasing trend in the expansion of urban areas in recent years, in addition to the gradual decrease in the number of intra-city natural environments, the link between natural environments has also faded away in such a way that the inter-city natural environments are enclosed like some separated spots within the urban area. On the other hand, similar to natural environments, the inter-city historical places, known as the only traces left from previous civilizations, are at risk of destruction with their quality being degraded. As its major objective, the present article seeks to preserve and provide links among the natural and historical structures within and outside the urban areas, aimed at building a coherent and interlinked network of historical and natural structures. The study uses two environmental approaches, landscape and history, to have a comprehensive perspective towards both natural and historical structures. Methodology of the present study includes: data collection and analysis, specifying the natural and historical structures in Shahr-e Rey, matching the natural and historical structures to reach the major links between them with the purpose of creating green routes, defining the major green routes and finally defining a natural-historical network. To accomplish the research objective, Shahr-Rey was selected as the sample of the study as it is a historical city with thousands of years of civilization and numerous natural potentials including green and open spaces within and outside its urban area. The article concludes by offering a strategic plan to create a network of green routes linking history to nature both to preserve the natural and historical intra-city structures and to create a unified and coherent network between the two. 45 64 هما ایرانی بهبهانی Homā Irāni-Behbahāni دانشیار دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران Iran jarcs34@ut.ac.ir مریم برنجی Maryam Berenji کارشناس ارشد طراحی محیط زیست دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران Iran jarcs33@ut.ac.ir city Coherence green route history nature Rey

0 تحلیل تکوین فرهنگ‌های مفرغ قدیم در شمال غرب ایران Archaeological Analysis of Early Bronze Age Distributions in Northwest of Iran https://jarcs.ut.ac.ir/article_28695.html 0 عصر مفرغ قدیم در خاورمیانه، مقارن با رویدادهای بزرگی مانند تشکیل اوّلین دولت‌شهرها، آغاز شهرنشینی و گسترش خط و کتابت است. آثار فرهنگی در ابتدای این دوره، در بسیاری از مناطق خاورمیانه شامل قسمت غربی ایران، قفقاز، آناتولی، لوانت و شمال میانرودان همانندی‌های شگفت‌آوری از خود نشان می‌دهند و به اسامی مختلفی نامگذاری شده‌اند. با وجود سابقة طولانی در پژوهش‌های این دوره، داده‌های موجود در تحلیل تحوّلات آن از ارزش یکسانی برخوردار نیست که از علّت‌های آن می‌توان به حجم و نوع متفاوت کارهای میدانی و داده‌ها، روش‌های میان رشته‌ای متفاوت، پیشداوری‌ها و زمینه‌های ذهنی ناشی از تحوّلات بین‌المللی اشاره کرد. در طی سه دهة اخیر، کاوش‌ها و بررسی‌های متعدّد باستان‌شناختی در شمال‌غربی و مناطق مرکزی ایران صورت گرفته که دامنة نفوذ این فرهنگ را به طرف مشرق، گسترش چشمگیری داده و منطقة ارومیه را به همراه حوضة ارس و رودخانة کورا در قلب این فرهنگ قرار داده است.علاوه بر این، مطالعات میان‌رشته‌ای چندی در این ارتباط به انجام رسیده است که برخی از آنها در قالب پایان‌نامه‌های دکتری ارائه گردیده و اطلاعات فراوانی را در اختیار ما قرار داده است. مقاله حاضر، کوششی است در تحلیل نتایج حاصل از این تحقیقات و بررسی تحوّلات این دوره که با توجه به زمینة جغرافیایی و ارتباطات آن با مناطق همجوار صورت گرفته است. 1 Early Bronze Age (EBA) in the Middle East is considered to be the dawn of civilization, spread of writing, and proto-urbanism; and Mesopotamia was the center of these historical events. Cultural material remains at the beginning of this period in this vast area – including Western Iran, Caucasus (also beyond), Anatolia, Levant and Northern Mesopotamia – have wonderful similarities in spite of different names (EBA, Trans-Caucasian, Yanig culture, Kura-Arax culture). Unluckily, for many reasons Archaeological researches focused on this vast area like Caucasus separately. For recent three decades there have been numerous surveys and excavations and multi-disciplined studies in western Iran. It seems EBA culture spreads out to Central Plateau of Iran so that the core of this culture could be Arax-Urmia-Kura basin. Presented here are the results of an archaeological analysis on Early Bronze Age from Northwest of Iran, Central Zagros, Central Plateau of Iran and borderlands using some scientific information and data such as GIS and obsidian provenance studies. 66 80 احمد چایچی امیر خیز Ahmad Chāychi Amirkhiz عضو هیئت علمی پژوهشکدة باستان شناسی Iran jarcs32@ut.ac.ir Central Plateau of Iran Central Zagros Early Bronze Age northwest of Iran

0 شناسایی منابع فلزی استحصال نقره برای ضرب سکّه‌های اشکانی در استان ماد بزرگ با روش PIXE Recognition of Metal Sources Used for Extracting Silver for Minting Parthian Coins in the Medes Province using the PIXE Method https://jarcs.ut.ac.ir/article_28696.html 0 با مطالعة ترکیب درصد فلزّی مسکوکات نقره‌ای می‌توان به تحلیل و توضیح مکانهای ضرب سکّه و شناسایی معادن آنها پرداخت. از سوی دیگر در دور? اشکانیان برای اولین بار شاهد نام ضرابخانه بر روی مسکوکات هستیم که می‌تواند راهگشای مسائل اقتصادی، سیاسی و حتی شناسایی معادن آنها باشد. سکّه‌های مورد مطالعه، مربوط به ضرابخانة همدان بوده و از معادن نقره به‌صورت غال‌گذاری استحصال شده است. ترکیبات این مسکوکات، شبیه به ترکیبات مواد معدنیِ برداشت شده برای ضرب سکّه است. افزایش جمعیت و گستردگیِ دادوستد علاوه بر ذوب مجدّد فلز نیاز به منابع جدید را ضروری می‌نماید. در این مقاله با مطالعة ترکیبات شیمیایی سکّه‌های اشکانی، به شناسایی معادن و کارگاههای مورد استفاده در ضرب سکّه می‌پردازیم، تا حداقل تعداد کارگاههای ذوب فلز نقره را در یک ضرّابخانه و در زمان حکمرانی پادشاهان این سلسله مشخص می‌نماییم. 1 Sources which were used for minting coins may help us recognize the mines that Parthians used for mint houses that were marked on their coins. These signs may solve many politico-economic issues or may even lead to the recognition of their mines. The coins under study were related to Ecbatana mint house and were extracted from silver mines through cupellation. The chemical composition of these coins was similar to those extracted for minting coins. In addition to the re-melting of metals, the increased population and expansion of business made new sources for minting coins necessary. In this article, we try to recognize mines and workshops used for minting coins by examining chemical compositions of Parthian coins, and determine the least number of metal workshops for minting coins at the time of the rulers of that dynasty. 79 88 فرهنگ خادمی ندوشن Farhang Khādemi Nadooshan دانشیار گروه باستان شناسی دانشگاه تربیت مدرس Iran jarcs31@ut.ac.ir محمد نایب پور Muhammad Nāyebpur استادیار دانشگاه علوم انتظامی تهران Iran jarcs30@ut.ac.ir بیتا سودایی Bitā Sodāei عضو هئیت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین ـ پیشوا Iran jarcs29@ut.ac.ir Chemical compositions Coins Medes mint houses Parthians silver

0 معرفی دوازده گونه از آرایه‌های گچی در تزئینات معماری دوران اسلامی ایران براساس شگردهای فنّی و جزئیات اجرایی Presentation of 12 Kinds of Stucco Works Used in the Architectural Decoration of the Islamic Period in Iran Based on Technical Properties https://jarcs.ut.ac.ir/article_28697.html 0 براساس مطالعات میدانی و بررسی‌های مقدّماتی آزمایشگاهی بر روی آثار تزئینی گچی در ایران دوران اسلامی، مشخص گردید که کمینه 12 گونة مختلف از تزئینات، گچی وجود دارند که در هرگونه، جزئیات فنی به‌کار گرفته شده در اجرا، بسته به مواد متشکله و روش عمل‌آوری، شیوة شکل‌دهی، و میزان برجستگی تزئینات متفاوت است. برخلاف دو نوع طبقه‌بندی رایج پیشین که بر اساس شیوة شکل‌دهی و میزان برجستگی انجام می‌گرفت، این نوع طبقه‌بندی، چون براساس جزئیات فنی و روش اجرایی تزئینات ارایه می‌گردد، همخوانی بیشتری با اهداف فن‌شناسی آثار داشته و در حوزة باستان‌شناسی و نیز حفاظت و مرمّت، کارایی مؤثّرتری خواهد داشت. براساس جزئیات فنی، تزئینات گچی در آرایش معماری دوران اسلامی ایران به گونه‌هایِ تزئینات گچی با برجستگی زیاد، نیم‌برجسته، قالبی، کُشته‌بُری، کُپ‌بُری، تلفیق با مصالحی چون شیشه یا کاشی، تزئینات گچی مجوّف شامل دو نوع تُنگ‌بُری و مشبک، فتیله‌ای، گچ‌بری روی آیینة تخت، گچ‌بری روی سیم گِل، و معرق‌های گچی، قابل تقسیم است. 1 According to technical presages, in the preliminary studies, we have found that there are at least 12 different kinds of stucco decorations belonging to the Islamic periods of Iran. Technical executive details in each kind of these decorations depending on composition and method of treatment, manner of forming, and measure of relieve are different. Unlike two common categorizations which are based on method of forming and/ or measure of relieve, this kind of new categorization has founded on technical details and executive methods. Therefore it can be more suitable for conservation and restoration goals, technological and archeological aims, as well as in scientific research for understanding and presentation of traditional methods and technology used to create these works of art. The results of these studies have lead us to a technical classification of stucco decorations that contains: high relief, semi relief, mould stucco, Koshtehbori, Cupbori, combined with tile or glass, Tongbori, lattice, and coiled paste on the flat mirror, combined with Simgel, and mosaic stucco decorations. 89 1069 احمد صالحی کاخکی Ahmad Sālehi Kākhki استادیار دانشگاه هنر اصفهان Iran ahmadsalehikakhki@yahoo.com حسام اصلانی Hesām Aslāni عضو هیئت علمی و دانشجوی دکتری دانشگاه هنر اصفهان Iran garcs@ut.ac.ir an architectural decorations Islamic period Stucco technology

0 در باب روندهای تطوّر سفال‌گری در قلعه‌خان بجنورد Trends in Evolution of Pottery in Qal’eh Khān, Bojnūrd https://jarcs.ut.ac.ir/article_28698.html 0 در این مقاله در بستر شرح نظریات معطوف به تطوّر فرهنگی در انسان‌شناسی و باستان‌شناسی و ارائ? تاریخچ? مختصری برای این نظریات، سیر تطوّری سفال‌گری در لایه‌های مربوط به دوران پیش از تاریخ قلعه‌خان مورد بررسی و مداقه قرار می‌گیرد. با به آزمون گذاشتن متغیرهای مختلف سفال‌گری چنین بحث خواهد شد که هرچند تطوّرگرایی فرهنگی قادر است خط سیر دگرگونی‌های در زمانی را بر روی مواد فرهنگی، توصیف و تا حدّی تبیین کند، با این حال، بررسی جامع این تطوّرات، بدون در نظر گرفتن زیست‌بوم (شامل زمین‌سیما، سازمان اجتماعی، مناسبات اجتماعی درونی و برونی، مناسبات با دیگر محتویات محیطی و نحو? تعامل با محیط زیست) امکان‌پذیر نبوده و تفاسیر واقع‌نمایی را به‌دست نمی‌دهند. از میان سنجش‌های متنوع آماری بحث می‌شود که تطوّر سفال‌گری در قلعه‌خان هرچند رو به پیچیدگی و گستردگی می‌گذارد، اما این به‌معنای تکامل فناوران? آن نیست؛ سفالینه‌ها در طول زمان تنها تغییر با از صورتی به‌صورتی دیگر، خود را با زیست‌بوم خویش منطبق می‌ساخته‌اند. 1 Relying upon the theories concerned with the cultural evolution of anthropology and archaeology, and providing a brief review of the related literature, the present article conducts a careful examination of the evolutionary trends in pottery of the layers from the prehistoric periods of Qal’eh Kh?n. Testing several variables affecting pottery, the article proposes that while cultural evolutionism can describe and partly clarify the chronological evolution of cultural items, it will not be possible to carry out a comprehensive analysis of such evolutions and therefore realistic interpretations cannot be provided without due consideration of the environment (including the landscape, social organization, internal and external social relations, relations with other environmental contents, and interactions with the environment). It is argued that, from among a variety of statistical analyses, while the evolution of pottery is moving towards complexity and development, this is not indicative of its technological evolution. Pottery has undergone evolution, in the course of history, by changing from one form to another and matching to its environment. 107 131 عمران گاراژیان Emrān Gārāzhiān استادیار دانشگاه نیشابور Iran jarcs27@ut.ac.ir وحید عسگر پور Vahid Askarpūr دانشجوی دکترای باستان¬شناسی پیش از تاریخ دانشگاه تهران Iran jarcs26@ut.ac.ir cultural evolution evolutionary archeology Pottery Qal’eh Khān

0 گاهنگاری مطلق و نسبی تپة سگزآباد دشت قزوین Relative and Absolute Dating of TePe Sagzābad, Qazvin Plain https://jarcs.ut.ac.ir/article_28699.html 0 تپة سگزآباد از جمله اوّلین محوطه‌هایی است که طی سلسله پژوهشهای باستان‌شناس دانشگاه تهران در دشت قزوین مورد کاوش قرار گرفته است؛ نتایج این پژوهشها حاکی از وجود استقراری مداوم از اواخر هزارة سوم تا اواسط هزارة اوّل ق.م. می‌باشد. اما طی کاوش اخیر دانشگاه تهران در مهر و آبان سال 1387، تپة سگزآباد تاریخ‌گذاری مطلق شد. براساس نتایج به دست آمده، استقرار محوطه در حدود 1700 ق.م. شروع شده و نیز جنوب تپه، حاوی لایه‌های استقراری اواسط هزارة چهارم ق.م. می‌باشد؛ طی این کاوش، مشخص شد که حدّفاصل بین دو محوطة سگزآباد و قبرستان احتمالاً دارای لایه‌های استقراری نیمة دوم هزارة چهارم ق.م. می‌باشد که به وسیلة حجم بالای رسوبات، دفن شده است؛ بر این اساس، این احتمال نیز می‌رود در دورة مس سنگیِ جدید، استقرار تپه قبرستان به طرف شرق گسترش یافته باشد. 1 Sagz?b?d Mound was one of the first areas excavated in the course of archeological surveys conducted by the University of Tehran in Qazvin Plain. Findings indicate its permanent establishment since the end of the third millennium up to the mid-first millennium B.C.; However, during the recent explorations made by the University of Tehran in October and November 2008, absolute dating was carried out on Sagz?b?d Mound as a result of which the area was estimated to have been established at around 1700 B.C., in addition to the southern part of the Mound which contained layers established since the mid-fourth millennium B.C. Excavations revealed that the area between the two regions of Sagz?b?d and Qabrest?n is likely to contain layers established in the second half of the fourth millennium B.C. buried under a large amount of sediment. Accordingly, it is most probable that in the New Chalcolithic (Copper-Stone) Age the establishment of Qabrest?n Mound must have been towards the east. 133 158 حسن فاضلی نشلی Hasan Fāzeli Nashli دانشیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران Iran hfazelin@ut.ac.ir حجت دارابی Hojjat Dārābi دانشجوی دکتری باستان‌شناسی دانشگاه تهران Iran jarcs25@ut.ac.ir یوسف فلاحیان Yūsef Fallāhiyān عضو هیئت علمی پژوهشکده باستان‌شناسی Iran jarcs24@ut.ac.ir رضا ناصری reza naseri دانشجوی کار شناسی ارشد دانشگاه تهران Iran jarcs23@ut.ac.ir absolute dating Bronze Age Iron Age New Chalcolithic (Copper-Stone) Age Relative dating Sagzābād Mound

0 مکان‌یابی آتشکده‌های چهارگانۀ مِهر نِرسی: بررسی آتشکده‌های مسیر بیشابور ـ اردشیرخُره Location of Fourfold Fire Temples of Mihr Narseh (A Study of Fire Temples along Bishapour-Ardashir Khorrah Route) https://jarcs.ut.ac.ir/article_28700.html 0 به نوشته طبری و بنابر تحقیقات تاریخی، مهرنرسی وزیر اعظم بهرام پنجم(439 ـ 421م.) در ولایت اردشیرخره، بناهای زیادی ساخت. او ضمن ساخت بناهای عام‌المنفعه، چهار آتشکده در چهارروستا از منطقه دشت بارین از ولایت اردشیرخُره بنا نهاد. مقال? حاضر مکان‌یابی دقیق آتشکده‌های یادشده براساس آگاهی‌های موجود در منابع تاریخی، مطالعه مسیرهای ارتباطی بین شهر بیشاپور و اردشیرخُره بنابر تحقیقات میدانی و باستان شناسی و بررسی ویژگیهای معماری آتشکده‌های موجود بر سر راه دو مسیر اصلی و عمد? این دو شهر است. بدین‌منظور عمد? تحقیقات باستان شناسی دراین‌باره بررسی شده و مورد نقد قرارگرفته و پیشنهادی برای تعیین موقعیت آتشکده‌های یادشده، ارائه گردیده است. 1 Based on writing of Tabari as well as other historical researches, Mihr Narseh, Prime Minister of Bahram V (421-439 AD) founded a number of buildings in the province of Ardashir Khorrah. Among public utility buildings, he built four fire temples in four villages in Baryn plains of the same province. The current paper tries to find the exact locations of those temples based on references available in historical sources, studying communication routes between the city of Bishapour and Ardashir Khorrah as well as field and archeological studies about the features of existing fire temples along the two actual routes linked these two cities. Consequently, principal archeological researches have critically been studied and suggestions were presented for determining the location of the abovementioned fire temples. 159 176 جواد نیستانی Javad Neyestani استاد¬یار گروه باستان¬شناسی دانشگاه تربیت مدرّس Iran jarcs47@ut.ac.ir عباس نامجو Abbas Namjoo دانشجوی دکتری باستان¬شناسی دانشگاه تربیت مدرّس Iran jarcs22@ut.ac.ir مهدی موسوی کوهپر Mehdi Mousavi KouhPar استاد¬یار گروه باستان¬شناسی دانشگاه تربیت مدرّس Iran jarcs21@ut.ac.ir Ardashir Khorrah Bishapour Fars Mihr Narrseh Sassanid

0 نگاهی تحلیلی به باستان‌شناسی و جایگاه آن در ایران An Analytical Look at Archaeology and Its Place in Iran https://jarcs.ut.ac.ir/article_28701.html 0 حدود یک ونیم قرن پیش، چیزی به‌نام یا با مضمون باستانشناسی، در ایران وجود قابل ملاحظه‌ای نداشت امّا اکنون دارد. این شاخه از علوم انسانی، به عنوان یکی از پیامدهای نفوذ سیاسی اقتصادی جهان غرب در ایران ظاهر شد و پس از طی فراز و نشیب‌هایی، به وضعیت امروزی خود رسید؛ یعنی اکنون، باستانشناسی در سطوح مختلف جامع? ایران جایگاه خاصّی دارد. اما این یک سخن کلّی است، و اگر بر چشم‌انداز عمومی باستان‌شناسی در ایران نظر کنیم، ضرورت نقد را قویاً درک خواهیم کرد؛ که خود امری طبیعی است. از نظر رابطه با باستان‌شناسی و تلقی از این کلمه یا رشته و حرفه، امروزه چند سطح فرهنگی را می‌توان در ایران از هم تمیز داد: عام? مردم که بدن? اصلی جامعه را تشکیل می‌دهند؛ اقشار تحصیلکرده ولی غیر باستان‌شناس؛ سیاستمداران و ارباب رسانه، به ویژه رادیو و تلویزیون که نمایندگی نظام سیاسی را به عهده دارند، و بالاخره جامع? باستان‌شناسی ایران؛ شامل دانشجویان و اساتید باستان‌شناسی در دانشگاهها و افراد شاغل در این رشته. با توجه به شرایط عمومی فرهنگی، اجتماعی و تاریخی در ایران، پیش‌بینی می‌شود جایگاه باستان‌شناسی در بین این چهار قشر، واجد تفاوتها و تشابهات خاصی باشد که آگاهی از آنها می‌تواند برای باستان‌شناسان ایرانی و جامع? باستان‌شناسی ایران مفید، و در عین حال، هشداردهنده باشد. 1 Almost a century and a half ago, the name or concept of archeology was not commonly known in Iran. As a branch of human sciences, archeology emerged in Iran as a consequence of the political-economic influence of the West, and reached its present condition after many vicissitudes; presently, therefore, archeology has penetrated into diverse levels of the Iranian society. This, however, is a very general statement; by a survey on the overall outlook of archeology in Iran, it is very much noticed that there is the need for a criticism, which is by itself something natural. Concerning the definitions given to archeology as a word, a field, or a craft, several cultural layers can be distinguished at the present time: common people who constitute the major corpus of the society; educated people who are not archeologists; politicians and lords of media, mainly those of the radio and television who represent the political system, and finally the Iranian archeological society, which includes university professors and students and those working in the field. With a view to the general cultural, social and historical conditions in Iran, it is expected that there be differences and similarities among the above four classes in terms of their interpretation of archeology, awareness of which can be useful and serve as a source of warning for the Iranian archeology and the archeological society of Iran. 177 194 سیما یداللهی Simā Yadollāhi استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه تهران Iran jarcs20@ut.ac.ir عباس یلوه ای Abbās Yalveh’i دانشجوی دکتری گروه باستان شناسی دانشگاه تهران Iran jarcs19@ut.ac.ir different social layers Iranian archeology Media Problems strategies and solutions Theoretical Foundations