قادر ابراهیمی؛ سید روح اله محمدی
چکیده
در حوزۀ مطالعات باستانشناسی پیشازتاریخ ایران، شرق آذربایجان جزو مناطق کمشناخته شده و مهجور محسوب میشود. باوجود پتانسیل و قابلیتهای زیستمحیطی بالای این منطقه معالأسف اندک پژوهشهای صورت ...
بیشتر
در حوزۀ مطالعات باستانشناسی پیشازتاریخ ایران، شرق آذربایجان جزو مناطق کمشناخته شده و مهجور محسوب میشود. باوجود پتانسیل و قابلیتهای زیستمحیطی بالای این منطقه معالأسف اندک پژوهشهای صورت گرفته نیز هنوز نتوانسته چارچوبهای فرهنگی پیشازتاریخ این منطقه را بهدرستی تبیین کرده باشد. کشف اتفاقی یک نمونۀ ظرف سفالین مربوط به دوران نوسنگی از قوشاتپۀ پارسآباد، زمینههای انجام این پژوهش را بهمنظور مطالعۀ فرهنگهای نوسنگی دشت مغان مهیا ساخت. دیگر یافتههای جدید از دوران نوسنگی در این منطقه، ازجمله قوشاتپۀ مشگینشهر و بئیباغلی بیلهسوار و مطالعات تطبیقی این آثار با نمونههای مشابه در حوضۀ دریاچۀ ارومیه و درۀ رود ارس منجر به شناسایی فرهنگ جدیدی از دورۀ نوسنگی متأخر در شرق آذربایجان گردید. تاریخگذاری سنت سفالی قرهسو - دشت مغان نشان میدهد این فرهنگ در هزارۀ ششم پیشازمیلاد نقش رابط بین فرهنگهای نوسنگی حوضۀ دریاچۀ ارومیه و قفقاز جنوبی را ایفا کرده است. تکنیکهای سفالی، تزئینات و ساختار سفالهای فرهنگ نوسنگی قرهسو - دشت مغان تشابهات و همانندیهای قابلتوجهی را با فرهنگ شولاوری-شومو تپه در قفقاز جنوبی و حاجیفیروز در حوضۀ دریاچۀ ارومیه آشکار ساخته است. پژوهش حاضر بهعنوان گام نخست در معرفی و شناسایی فرهنگ نوسنگی مناطق شرقی آذربایجان ایران تحتعنوان فرهنگ قرهسو - دشت مغان در دورۀ نوسنگی جدید است.
