مطالعات باستان شناسی

چکیده گسل آستانه به‌طور کلاسیک به‌عنوان سرچشمه ویرانگرترین رخداد لرزه‌ای تاریخی در شمال خاوری ایران یعنی زمین‌لرزه 856 کومس با بزرگی تخمینی بین 4/7 تا 9/7 توصیف می­ شود. در این مقاله بر پایه نتایج به‌ دست‌ آمده از پژوهش­  های پارینه لرزه‌شناسی برآمده از ترانشه­های پنج‌گانه  AT1 AT4, AT3, AT2 و AT5 در راستای گسل آستانه به تعیین بزرگای لرزه­ های گذشته و دوره بازگشت آنها می­پردازیم. مطالعۀ پارینه لرزه‌شناسی در دو ساختگاه کفه گلی پلایا و گرابن در راستای گسله، شواهدی از 5 تا 8 رخداد ‌لرزه‌ای کهن را ارائه می­نماید که با استفاده  از تاریخ‌گذاری لومینسانس و رادیو کربن تعیین سن شده­اند. جوان‌ترین گسیخت­ لرزه‌ای در ترانشه AT5 در بازۀ زمانی BP 20 ± 700 سال و 140 ± 1370 سال سن IRSL دیده شد که می­تواند منطبق بر گسیخت تاریخی زلزله کومس باشد. واکاوی و اندازه‌گیری‌های ریخت‌ زمین ساختی در امتداد پهنه گسلی جابه­جایی هم ارز 3/0± 9/3 متر را برای زمین‌لرزه پیش از آخر برآورد می­نماید. گسیختگی سطحی نشان‌دهنده بزرگای گشتاوری بین 3/7 و 5/7 قابل مقایسه با بزرگی تخمینی برای رخداد تاریخی کومس است. توزیع رخدادهای گذشته در طول زمان نشانگر یک الگوی لرزه­ای شبه دوره­ای با دوره بازگشت میانه 230 ± 1800 سال است