سهیل احمدی واستانی؛ جبرئیل نوکنده؛ مصطفی ده پهلوان
چکیده
زمینۀ فاصلۀ زمانی بین قرن سوم تا ششم میلادی (دورۀ ساسانی) ازنظر باستانشناسی و بررسی تحولات و دگرگونیهای فرهنگی فلات ایران از اهمیت بسیار برخوردار است. در این دوره، ساخت و استفاده از اشیائ فلزی، خصوصاً ...
بیشتر
زمینۀ فاصلۀ زمانی بین قرن سوم تا ششم میلادی (دورۀ ساسانی) ازنظر باستانشناسی و بررسی تحولات و دگرگونیهای فرهنگی فلات ایران از اهمیت بسیار برخوردار است. در این دوره، ساخت و استفاده از اشیائ فلزی، خصوصاً فلزات گرانبها، ازنظر هنر و ظرافت فلزگری به درجۀ اوج کمال خود رسیده است. این تحولات عظیم در صنعت فلزگری علاوهبر تأثیرات که بر اشیائ فلزی که مصارف روزمره داشته، در گورآوندههای فلزی نیز تأثیرگذار بوده است. بههمین دلیل، شاهد وجود اشیائ زیبا و نفیس ازلحاظ هنری در گورستانهای دورۀ ساسانی هستیم. هدف اصلی این پژوهش بررسی فرم و تزئینات ظروف فلزی مکشوفه در گورستانهای دورۀ ساسانی شمال ایران است تا از اینطریق اطلاعاتی جامع درخصوص فن ساخت، کاربری، نقوش بهکار رفته برروی این ظروف بهدست آید. دادههای این پژوهش براساس کاوشهای باستانشناسی جمعآوری و مورد پژوهش قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان میدهد رایجترین گونۀ ظروف فلزی مکشوفه از این منطقه، شامل: کاسه، پیاله، جام، تنگ و بشقاب بوده است. این ظروف علاوهبر کاربری روزمره، نشاندهندۀ نوعی جایگاه اجتماعی و سیاسی صاحبان آن و درمواردی بهعنوان ذخیره، سرمایه در مناسبات تجاری است؛ همچنین اغلب ظروف فلزی مکشوفه از گورستانهای ساسانی این منطقه از جنس نقره و مفرغ بوده است. این ظروف عمدتاً بهشیوۀ ریختهگری و شیوۀ چکشکاری ساخته شدهاند. اکثر ظروف مکشوفه بدون نقش بوده، ولی برخی از ظروف دارای نقوش جانوری، پرندگان، انسانی و هندسی هستند.
