دنیا اعتمادی فر؛ روح الله یوسفی زشک؛ محمد اقبال چهری
چکیده
تحقیقات باستانشناسی اخیر در تپه حصار، واقع در شمال شرق فلات مرکزی ایران، شواهد ملموسی از حضور پدیده آغاز ایلامی در این محوطه ارائه داده است. محور اصلی این پژوهش، تحلیل تطبیقی سفال های خاکستری و مهر ...
بیشتر
تحقیقات باستانشناسی اخیر در تپه حصار، واقع در شمال شرق فلات مرکزی ایران، شواهد ملموسی از حضور پدیده آغاز ایلامی در این محوطه ارائه داده است. محور اصلی این پژوهش، تحلیل تطبیقی سفال های خاکستری و مهر استوانهای بهدستآمده از لایههای دوره حصار II (نیمه دوم هزاره چهارم پیش از میلاد) با نمونههای شناخته شده از سایر محوطه های آغاز ایلامی است. یافتهها نشان میدهد که سفالهای خاکستری حصار، از حیث ترکیب خمیر، شیوه پخت، فرم و تزئینات، شباهتهای روشنی با نمونههای استاندارد آغاز ایلامی تپه سفالین پیشوا دارند. تحلیل مهرهای استوانهای حصار، از منظر مواد، شیوه ساخت و بیان تصویری، پیوندهای فرهنگی حصار با جنوب غرب ایران و نیز نقش آن در شبکههای مبادلاتی و هنری آغاز ایلامی را بازتاب میدهد. مجموعه شواهد مزبور، تپه حصار را نه صرفاً به عنوان یک نقطه تماس، بلکه به مثابه حلقهای فعال و نوآور در تعاملات فرهنگی اواخر هزاره چهارم ق.م مطرح میسازد و ضرورت بازنگری در مدلهای رایج انتقال فرهنگ آغاز ایلامی به مناطق شمالیتر را برجسته میکند. بر مبنای دادههای سفال و مهر، تپه حصار نه صرفاً یک حلقه منفعل، بلکه کنشگری فعال در شبکههای ارتباطی و تحولات فرهنگی عصر آغاز ایلامی در شمال فلات ایران بهشمار میرود؛ محوطهای که با انتخاب و بازآفرینی عناصر وارداتی و محلی، به شکلگیری سنتهای فرهنگی متمایز یاری رسانده است.
