نویسنده = Vahdati Nasab, Hamed
تعداد مقالات: 2
روستاهای آغازین و استقرارهای پیش از تاریخی کهن درحوضه آبریز ابهر رود، شرق استان زنجان

روستاهای آغازین و استقرارهای پیش از تاریخی کهن درحوضه آبریز ابهر رود، شرق استان زنجان

دوره 4، شماره 1، شهریور 1391، صفحه 131-154

https://doi.org/10.22059/jarcs.2012.35379

شکوه خسروی، حمید خطیب شهیدی، حامد وحدتی نسب، سجاد علی بیگی، ابوالفضل عالی

چکیده حوضه آبریز رودخانه ابهر، منطقه‌ای مهم در مطالعات باستان‌شناسی حاشیه شمال غربی فلات مرکزی، غرب و شمال غربی ایران به شمار می‌رود. مطالعه و شناخت این منطقه، با توجه به قابلیت‌های زیست محیطی و موقعیت جغرافیایی‌اش، در درک روابط منطقه‌ای و بر هم‌کنش‌های فرامنطقه‌ای میان مناطق جغرافیایی - فرهنگی یاد شده، بسیار مهم و درخور توجه است. با این وجود، تاکنون توجه چندانی به مطالعات باستان‌شناسی منطقه نشده و دانش ما از وضعیت استقرارهای کهن و ماهیت استقرارهای آن بسیار اندک و ناقص است. بررسی باستان‌شناختی حوضه آبریز ابهر رود، در دو فصل در سال‌های 1382 و 1384 به انجام رسید. در این بررسی، 257 محوطه و اثر باستانی، از دوره پارینه سنگی قدیم تا دوره معاصر شناسایی و مورد مطالعه مقدماتی قرار گرفت. از این تعداد، 34 محوطه با بقایای دوران پیش از تاریخ شناسایی شد. بر اساس نتایج بررسی، بیشترین شمار استقرارها مربوط به دوره مس و سنگ و کمترین شمار آنها، مربوط به دوره پارینه‌سنگی و نوسنگی است. بیشتر محوطه‌های شناخته شده، به احتمال زیاد بقایای روستاهای پیش از تاریخی بزرگ و کوچکی است که در بخش‌های مختلف حوضه، در دشت تا ارتفاعات صعب‌العبور پراکنده‌اند. مطالعه مقدماتی یافته‌های سطحی این استقرارها، نشان دهنده ارتباطات فرهنگی نزدیکی با فرهنگ‌های پیش از تاریخی فلات مرکزی، غرب و شمال غرب ایران، در دوره نوسنگی تا عصر مفرغ متأخر است. نگارندگان در این نوشتار، به مطالعه و بررسی این استقرارها پرداخته‌اند.    

بازسازی رژیم غذایی محوطة باستانی گوهر تپة مازندران 
 بر اساس آنالیز ایزوتوپی نمونه‌های دندانی به دست آمده از آن محوطه

بازسازی رژیم غذایی محوطة باستانی گوهر تپة مازندران بر اساس آنالیز ایزوتوپی نمونه‌های دندانی به دست آمده از آن محوطه

دوره 3، شماره 2، اسفند 1390، صفحه 1-14

فهیمه شیخ شعاعی، سید مهدی موسوی کوهپر، حامد وحدتی نسب

چکیده پژوهش حاضر بر تعیین رژیم غذایی، با استفاده از آنالیز ایزوتوپهای پایدار کربن و نیتروژن تکیه دارد که از کلاژن دندان دوازده اسکلت انسانی از قبرستان عصر آهن محوطة باستانی گوهر تپه در شرق استان مازندران واقع در ساحل جنوبی دریای خزر استخراج شده است.
شواهد جغرافیایی و زمین‌شناسی نشان میدهد که محوطة گوهر تپه در دشتی رسوبی واقع شده است. از طرف دیگر کشف داده‌های جانور باستان‌شناختی نظیر گونه‌های گوسفندی و شواهد گیاه باستان‌شناختی نظیر جو اهلی و نشانه‌های مربوط به فعالیتهای کشاورزی در این محوطه با استفاده از تیغه‌ها، که 70% کل ابزار سنگی را تشکیل میدهند، بیانگر آن است که دامداری و کشاورزی جزء فعالیتهای اصلی ساکنان این محوطه بوده است.
نتایج حاصل از آنالیز ایزوتوپ کربن13 و نیتروژن15 نیز استفاده از پستانداران خشکی در رژیم غذایی ساکنین این محوطه را تأیید می‌کند. تمرکز سطوح ایزوتوپ کربن13 در نمونه‌های مورد آزمایش که در حدود 2/20- در هزار تا 9/19- در هزار است، حکایت از آن دارد که هیچ نشانی از استفادة گیاهان C4 در رژیم غذایی مردم ساکن در این محوطه وجود ندارد، و مانند امروز گیاهان C3، به عنوان پوشش گیاهی غالب منطقه مورد استفاده قرار می‌گرفته است. نتایج سطوح ایزوتوپ نیتروژن15 در حدود 79/8 در هزار تا 3/11 در هزار است که وجود علفخواران خشکی (گونه‌های گوسفندسانان) و گیاهان C3 (گندم و جو) را در رژیم غذایی نشان میدهد. بنابراین، نتایج آنالیزهای ایزوتوپی برای محوطة گوهرتپه، رژیم غذایایی بر پایة اکوسیستم‌های گیاهان C3 زمینی را نشان میدهد. مقایسة نتایج آنالیز نمونه‌های محوطة گوهرتپه با نتایج آنالیز سه محوطة دیگر (خارج از ایران) نیز گویای همین امر است.